یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٦ - سؤالات درباره نهج البلاغه

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٣٠٦

٢٢. وصیتها: خطبه ٤٧ و نامه ٢٣ و ٢٤ و ٤٧ ٢٣. ثنای پیغمبر و اشاره به وضع جاهلیت ٢٤. اهل بیت علیهم السلام

سؤالات درباره نهج البلاغه

١. در خطبه ٢٢٢ آمده است:

واللَّه لو اعطیت الاقالیم السبعة بما تحت افلاکها ...

آیا کلمه «اقلیم» مستحدث است و در آن عصر مستعمل نبوده است؟! ٢. در خطبه ١ و بعضی خطب دیگر سخن از نفی صفات آمده است و گفته شده است که این فکر، فکر معتزله است که منکر صفات بودند.

٣. در خطبه ١٨٤ استدلال شده است بر اینکه کلام حق فعل است و اگرنه مستلزم قِدَم کلام و اله ثانی خواهد شد. ممکن است گفته شود که این نیز پس از بحث در قدم و حدوث قرآن پیدا شده است.

(ولی البته آنچه در نهج البلاغه آمده است بحث در اراده تکوینی و کلام تکوینی حق است و بحثی درباره قرآن نیست.)

٤. در خطبه ١٨٠ درباره آسمانها طوری بحث شده که گویی خداوند و ملائکه در محلی فوقانی قرار گرفتهاند و صعود اعمال یک صعود جسمانی است.

٥. ایضاً خطبه ٨٩ که فی صفة السماء:

و نظم بلاتعلیق رهوات فرجها ... و ذلّل للهابطین بأمره و الصاعدین بأعمال خلقه ..