یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٣ - معاد - یادداشت عالم پس از مرگ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١١٣

سه موطن مرا خواهی یافت. (صفحه ١٨١) ١٨. مسئله عدیله و شیاطین، داستان مرحوم پدر شاه آبادی، و مسئله تأثیر تلقین و مسئله ایمان مستقر و مستودع ١٩. روی انه صلی الله علیه و آله یوم بدر کان ینادی المقتولین و یقول: هل وجدتم ما وعد ربکم حقاً؟ فقیل: یا رسول اللَّه، انهم اموات فکیف تنادیهم؟ فقال صلی الله علیه و آله: انهم اسمع منکم (صفحه ٢١٧). الناس نیام ...

(ر. ک: نمره ٤ و ٢٠) ٢٠. رابطه میان ملکات باطنی و آنچه عندالموت ظهور میکند، و اینکه انسان سه چهره دارد و اینکه چهره واقعی انسان در عالم رؤیا ظاهر میشود و اینکه چهره ظاهر که همان قیافه مرکب از زبان و نگاه و ابرو و غیره است ماسکی است بر چهره ضمیر و حتی چهره ضمیر نیز چهره واقعی نیست، بلکه ماسکی بر چهره دارد و انسان خود بر خود مشتبه میشود و چهره واقعی چهره شعور ناخودآگاه و باطن ماست.

آن شعور ناخودآگاه همان است که در رؤیا بر ما ظاهر میشود که رؤیا معیار خوبی است از نظر اخلاقی برای کشف آن. دیگر اینکه حوادث تند که محرک عقدههای درونی است نیز آزمایش خوبی است که «نفست اژدرهاست او کی مرده است- از غم بیآلتی افسرده است» و شاید معنی «الناس نیام و اذا ماتوا انتبهوا» این است که حکومت چهره واقعی انسان نمودار میگردد. (ر. ک: نمره ٤ و نمره ١٩) ٢١. اینکه آنچه در عالم دیگر- که ظهور ملکات عمیق باطنی است- میخواهیم و اراده میکنیم غیر آن چیزی است که در عالم دنیا میخواهیم. در عالم دنیا تابع شعور آگاه خود هستیم و در آنجا تابع شعور ناخودآگاه که من واقعی ماست، همچنان که در عالم رؤیا انتخاب و اختیار میکنیم، ولی آن انتخاب و اختیارها با انتخاب و اختیارهای بیداری ما فرق دارد و آن انتخاب و اختیارها بیشتر از عمق ذات ما برمیخیزد نسبت به اختیارها و انتخابهای بیداری ما.

(ر. ک: نمره ٤ و ١٩)