یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٢

بما سبق میکرد (بیست گفتار).

مفتاح حل مشکلات و جریانات خلافت علی علیه السلام، کلیدی که یک مورخ با آن کلید بتواند حوادث خلافت علی علیه السلام را تحلیل کند، همانا تصلّب و انعطاف ناپذیری آن حضرت در مورد عدالت اسلامی خصوصاً از جنبه حیف و میلهای مالی بود، به معنی اعم در مورد حقوق افراد (حقوق بشر) بود. جمله لو لا حضور الحاضر ... و ما اخذ اللَّه علی العلماء ان لایقارّوا علی کظّة ظالم و لا سغب مظلوم ... شاهد نیرومندی است.

در آغاز خلافت فرمود:

دعونی و التمسوا غیری فانّا مستقبلون امراً له وجوه و الوان لا تقوم له القلوب و لا تثبت علیه العقول و ان الآفاق قد اغامت و المحجة قد تنکرت و اعلموا انی ان اجبتکم رکبت بکم ما اعلم.

راجع به قطایع عثمان فرمود:

و اللَّه لو وجدته قد تزوّج به النساء و ملک به الاماء لرددته، فان فی العدل سعة و من ضاق علیه العدل فالجور علیه اضیق.

او عطف بما سبق میکرد و میگفت: الحق القدیم لایبطله شیء.

مال و ثروت

١. به چه چیز مال و ثروت گفته میشود؟ چیزهایی که یکی از حوایج اولیه یا ثانویه انسان را برآورد و قابلیت تملک و انحصار داشته باشد. این دو شرط است که ایجاد ارزش و مالیت میکند، اما رایگان نبودن تأثیری در مالیت ندارد، چنانکه رایگان بودن با فرض قابلیت تملک و انحصار مضر به مالیت و ارزش نیست.