یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٠

مال- مسائل مربوط به مال

١. مال از نظر اخلاقی. آیا فقر مالی اخلاقاً عیب است مانند فقر علمی و فقر تواضع و فقر مروّت و امثالها؟ البته نه. آیا ثروت عیب است مانند تکبر و خودپرستی و امثال اینها؟ البته نه.

٢. حرص یعنی چه؟ آیا حرص دنبال مال رفتن است که نقطه مقابل ترک مال باشد؟ یا حرص این است که مال را برای مال بخواهد و طالب انباشتن و اضافه کردن به خود و بر تعلّقات و علایق و بار اضافه کردن باشد که نقطه مقابل این است [که] مال وسیله باشد، وسیله تولید و تسهیل و سلامت و امنیت و عدالت و آزادی و قوّت و علم و ایمان. اگر به نحو اول تفسیر کنیم باید [گفت] مخالفت اسلام با مال اندوزی طرفداری از فلسفه افقار است که کلبیان یونانی طرفدار آن بودند و مال را مطلقاً وبال میدانستند، و حال آنکه قرآن مال را «خیر» اطلاق کرده است. پس مسئله اقتصاد و پی ریزی اجتماع غنی و ثروتمند و مستغنی غیر از مسئله حرص است.

٣. احترام حقوق مالی در اسلام و اصل عدل و جنبه قضایی و جزایی و معنوی مطلب ٤. جلوگیری از اسراف و تضییع مال ٥. مالکیت اختصاصی و اشتراکی از نظر اسلام و مبنای آن و اینکه مال وسیله است و در درجه اول مال از آنِ خداست و مردم عیال خدا هستند.

٦. چیزهایی که پیغمبر فرمود: الناس فیه شرع هواء.

٧. حقی که مال بر انسان دارد و در مقابل، حق انسان بر مال ٨. فلسفه اینکه در ادبیات ما مال وبال شناخته شده عدم امنیت بوده. رجوع شود به ورقه مال- فقر و غنا و امنیت و ناامنی.

٩. عطف به نمره ١: آیا از نظر اسلام مال و یا فقر عیب ذاتی و نفسانی است همانطور که جهالت و حسد و کبر و بخل و جبن عیب است؟