یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٩ - همت و اراده عمومی و اجتماعی
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٦٩
هشام بن الحکم
رجوع شود به تأسیس الشیعه، صفحه ٣٦٠- ٣٦١.
ایضاً تاریخ علم کلام شبلی نعمان، صفحه ٣١.
شبلی نعمان از مسعودی نقل میکند که هشام مکرر با ابوالهذیل مباحثه کرد و او را مجاب ساخت.
آیا هشام بن الحکم قائل به تجسیم و تشبیه و عدم عینیت و نه غیریت صفات بوده است؟:
مروج الذهب، جلد دوم، صفحه ٣٨١ ضمن حوادث دوره متوکل عباسی ذکری از ابوالهذیل علّاف، معتزلی معروف، میکند و آنگاه میگوید:
و کان هشام شیخ المجسّمة و الرافضة فی وقته ممن وافقه علی مذهبه و کان ابوالهذیل یذهب الی نفی التجسیم و رفع التشبیه و الی ضد قول هشام فی التوحید و الامامة، فقال هشام لابی الهذیل ...
در این مباحثه هشام ابوالهذیل را محکوم کرد به اینکه صفات نه عین ذات است و نه غیر ذات.
ایضاً در صفحه ٣٨٢ مباحثه معروف هشام را با عمرو بن عبید، معتزلی معروف، نقل میکند.
همت و اراده عمومی و اجتماعی
اذا الشعب یوماً اراد الحیوة | فلابدّ ان یستجیب القدر | |
و لابدّ للّیل ان ینجلی | و لابدّ للقید ان ینکسر | |