یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٣ - نماز

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٧٣

الف. حقیقت نماز، و به عبارت دیگر نماز مظهرچه روح و چه حسی است در بشر و نماینده چه حالتی است؟ نماز مظهر نیاز مخلوق به خالق و خضوع مخلوق در برابر خالق و اطاعت مخلوق از خالق است [١]، یعنی یک نیاز و خضوع و اطاعت تکوینی در همه موجودات هست که نمازِ آنهاست: انتم الفقراء الی اللَّه. ان کل من فی السموات و الارض الّا اتی الرحمن عبداً. یسجد له من فی السموات و من فی الارض. در قرآن [٢] تعبیرات زیادی میتوان یافت که مفادش قیام و رکوع و سجود و ذکر موجودات و تسبیح و تحمید و تهلیل آنها تکویناً در برابر خالق است [٣]. نماز که عمل اختیاری و تشریعی است، مظهر آن حالت تکوینی است. بشر بسیاری از مراحل تکوین را باید با قدم اراده و اختیار و تشریع طی کند. روی این جهت است که فارابی میگوید: صلّت السماء بدورانها و الارض برججانها ... [٤]

ب. اهمیت نماز، که پایه و عمود دین و فاصله بین کفر و ایمان و شرط قبول سایر اعمال است [٥] و در این باب احادیث زیاد است.

یک دلیل اهمیت نماز این است که در همه شرایع سابقه بوده. یک دلیل دیگر این است که «لایسقط بحال» و با شکلهای مختلف از نشسته و خوابیده و ایماء ادا میشود. یک دلیل دیگر اینکه احترام او واجب و استخفاف به او حرام است.

ج. آثار و فواید نماز. در قرآن میفرماید: ان الصلوة تنهی عن

---

[١] معنی نماز تسلیم امر خدا یعنی طریق فطرت است. معنی نماز تسلیم راستی و درستی و امانت و عدالت و احسان است. رجوع شود به حدیث حضرت رضا در وسائل، جلد ١، صفحه ٢١٠، حدیث ٧.[٢] رجوع شود به ورقههای توحید تحت عنوان «آیا همه موجودات عاشق حق میباشند؟».[٣] رجوع شود به ورقههای عبادت تکوینی.[٤] رجوع شود به دفتر ٨٩، فصل نماز و دفتر ٤١، نمره ٩٤ و به ورقههای عشق و جهان.[٥] رجوع شود به ورقههای فلسفه نماز.