یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٧ - یادداشت معاد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١٧٧

یادداشت معاد

. آنجا کشت و عمل نیست، فقط بهره برداری است:

١. یکی از اصول دین اعتقاد به معاد است. پیامبران به دو چیز اصلی دعوت کردهاند: خدا و معاد. در ناحیه خدا گفتهاند که جهان یک مبدأ آفرینش دارد و همان یک را باید پرستش کرد، و در باب معاد گفتهاند که یک زندگی دیگر بعد از این زندگی هست و یک رابطه قطعی میان این دو زندگی وجود دارد به این معنی که آنجا دارالجزاست، نوعی نتیجه گیری است میان اعمال انسان. از نظر انبیا تمام دوره عمر، مدرسه و کشت است. در خود دنیا زندگی انسان دورههایی دارد، دورههای کشت و سرمایه گذاری و زحمت، مثلًا باغستانی ایجاد میکنند، کارخانهای در ظرف سه چهار سال تأسیس میکنند و سپس نوبت بهره برداری میرسد یا مدرسه و دانشگاه میروند و بعد نوبت بهره برداری میرسد. از نظر مکتب انبیا، تمام دوره عمر نیز دوره کشت و سرمایه گذاری است.

٢. پس دنیا مزرعه آخرت است، مدرسه آخرت است، مقدمه پاداش و مکافات آخرت است.

آیا کشت و برداشت دنیا و آخرت، طبیعی است یا قراردادی؟:

٣. به ما گفتهاند: الیوم عمل و لا حساب و غداً حساب و لا عمل. آیا این یک امر قراردادی است که در اینجا حسابرسی نباشد یا کامل نباشد و در آنجا فقط حساب باشد و نه عمل؟ یا اینکه نظام آنجا با نظام اینجا متفاوت است و نظیر دو فصل است که فصل کاشتن و فصل برداشتن دوتاست، هیچ کدام را طبعاً در جای دیگر نمیشود انجام داد.

پیری و مردن و تناسل نیست:

٤. در اینجا پیری و مردن و توالد و تناسل هست و در آنجا نیست. آیا این جهت نیز طبیعی است و یا قراردادی است؟.

سرنوشتهای مشترک در آنجا نیست:

٥. در اینجا سرنوشتهای مشترک هست و خواه ناخواه هر فردی از آثار اعمال دیگران- چه خوب و چه بد- متأثر میشود، یعنی مجموعاً افراد به صورت اعضای یک پیکر زندگی میکنند، به خلاف آنجا که مجرمین از غیر مجرمین ممتاز هستند (و امتازوا الیوم ایها المجرمون). اینجا نیز این پرسش هست که چرا؟ آیا طبیعی است یا