یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٥ - آیه نور

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٨٥

٧. ظاهر این است که تمثیل مصباح در زجاجة، زجاجة در مشکوة که خود مصباح در بیت واقع شده باشد فقط برای کمال ظهور خداوند در خانه وجود بیان شده است، یعنی خصوصیت بودنِ مصباح در حجاب نوری زجاجة و بودنِ زجاجة در حجاب ظلمانی مشکوة منظور نیست.

٨. بوعلی در اشارات، نمط نهم بدون آنکه بخواهد آیه را تفسیر کند، عقل هیولایی را مشکوة و عقل بالملکه را زجاجة و شجرة زیتونة را قوه فکر و زیت را قوه حدس و عقل بالفعل را مصباح و کمال حاصل از آن که عقل بالمستفاد است نور علی نور و قوه حدسیه شریفه کامله را «یکاد زیتها یضیئ و لو لم تمسسه نار» و عقل فعال را نار نامیده است.

٩. فخر رازی میگوید: اگر کسی بگوید میان جمله «اللَّه نور» و جمله «مثل نوره» تناقض است زیرا مفاد جمله اول این است که خداوند در ذات خود نور است و مفاد جمله دوم این است که در ذات خود غیر نور است و نورش غیر ذاتش است، جواب این است که نظیر این است کسی بگوید: زیدٌ کرمٌ و جودٌ، آنگاه بگوید: ینعش الناس بکرمه و جوده. خلاصه سخن فخر این است که اللَّه نور السموات نظیر «زیدٌ عدلٌ» است.

١٠. اینکه گفتیم نور اسم خداست، منافات ندارد با اینکه قرآن نور را به غیر خدا اطلاق کرده باشد، مانند اسم ظاهر و باطن و غیره، مثل: جعلنا له نوراً یمشی به که در مورد ایمان انسان است، ولکن جعلناه نوراً نهدی به من نشاء که ظاهر در مورد قرآن است، قد جاء کم من اللَّه نور و کتاب مبین که در مورد قرآن است.

١١. با توجه به اینکه اساساً مفهوم «روشن» و «روشن کننده» از شئون هدایت است، یعنی تنها در زمینه روابط اشیاء با یکدیگر و غایب نبودن از یکدیگر است، مفاد اینکه میگوییم خداوند نور است این است که خود پیداست یا لنفسه یا لغیره، خودش از خودش پنهان نیست و از غیر خودش نیز پنهان نیست.