یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٣ - معاد - شخصیت
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١٥٣
معاد
رجوع شود به ورقههای اخلاق- وجدان، کانت.
معاد - حشر و نشر، کتاب نفس
رجوع شود به ورقه توحید: و نحن اقرب الیه منکم.
معاد - شخصیت
یکی از مسائل اساسی معاد، بقای شخصیت است؛ یعنی از امور قطعی این است که در معاد ادیان، افراد و اشخاص عیناً همان شخص که در دنیا بوده با همان احساس شخصی که اکنون احساس میکند محشور میگردد [١]. و اگر فرض کنیم از اندام گذشته او شیء جدیدی [خلق شود] که کاملًا مثل او باشد ولی عین او نباشد- ولو فرض کنیم که این خلق جدید، خود را همان احساس کند و همان گذشته را به یاد آورد- ابداً او محشور نشده و کیفر او ظلم است و پاداشش عدل و فضل نسبت به او نیست.
آنچه در قرآن از نظر احیای زمین و نباتات آمده است تنظیر و تشبیه از حیثی و جهتی است نه از همه حیثیات و جهات. ما در دنیا مثالی نداریم که احیاء موتی باشد، حتی از نظر عینیت و شخصیت.
اگر چنین چیزی یافت شود عیناً آخرت است [٢] کسانی که قائل به روحاند و روح را باقی میدانند، از این نظر
[١] آنچه شرط قیامت است عینیت است نه بقا. چیزی که هست اگر بقا نباشد عینیت نیست، زیرا اعاده معدوم محال است. اگر اعاده معدوم محال نباشد، بقا هیچ ضرورتی ندارد.[٢] ولی در جای دیگر گفتهایم این هم قیامت نیست، زیرا به وسیله پیامبران احیاء موتی شد ولی قیامت آنها بپا نشد. اعاده عین شخص، شرط لازم قیامت است نه شرط کافی.