آقای مهندس بازرگان در کتاب درس دینداری، فصل مربوط به آخرت، تحت عنوان «اثبات قیامت» (ص ١٣٧) مسائلی را طرح میکند از قبیل: تولید مثل انسان و سایر موجودات زنده و خواب و بیداری طبیعت و ثبات و بقای طبیعت و نمونههای فراوان زنده ماندن یا زنده شدن مردهها در دنیا و امکان قیامت و بهشت و جهنم. در قسمت اول این مطلب را بحث میکند که ذره ناچیز در شرایط مساعد، موجود زنده و با رشدی میشود که وارث خصوصیات و صفات پدر و مادر است و طبیعت قادر است که عصاره گیری و خلاصه سازی کند و چند نسل را در یک محوطه کوچک (جرثومه حیاتی یا نطفه و تخم) قرار دهد و آن را حمایت و حفاظت نماید. در قسمت دوم این مطلب است که جریان طبیعت همه خواب و بیداری متوالی است و قرآن هم بر این خواب و بیداری یا موت و حیات تکیه کرده است و قیامت یکی از بیداریها و یا انقلابات است ولی در سطح زمین و خورشید و ستارگان و بالاخره یک انقلاب یا بیداری یا حیات کلی است. در قسمت سوم [١] مسئله بقای ماده و انرژی و حتی بقای آثار مطرح شده است که هیچ چیز معدوم نمیشود و حتی آثار هم از بین نمیرود. در قسمت چهارم مسئله زنده شدن یک مرده و یا ادامه حیات آن را از راه قلمه زدن، پیوند زدن، ریشه خواباندن ذکر میکند و مسئله کشت نسجها در آزمایشگاه و تجدید حیات به وسیله تنفس مصنوعی را ذکر میکند. و در قسمت پنجم نتیجه گیری میکند که پس محال نیست که قطعهای از قطعات و پارههای تن انسان- ولو

[١] به نظر میرسد که قسمت سوم مطلب جداگانهای است. تنها این قسمت است که ممکن است پایه بقای شخص و اعاده شخص قرار گیرد. سایر مقدمات نوعی قیامت نسلی را اثبات میکند، چیزی را اثبات میکند که مانعی نیست یک فرد به صورت هزارها فرد بروز کند. ولی قسمت سوم هم عندالدقه کافی نیست، زیرا علم امروز که همه چیز را به حرکت ارجاع میکند بالاخره چیزی را به عنوان شخصی باقی نمیداند. مسئله بقای ماده و انرژی نیز بقای نوعی است ولی با حفظ خصوصیات و شکلهای گذشته، یعنی مراحل بعدی در شکل مراحل قبلی ظاهر میشوند و این غیر از عینیت است.