یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩١ - معجزه - مسائل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١٩١

٨. در نهایت امر هر چیزی سبب واحد لایتخلّفی دارد؛ از هر طریق چه از طریق [عادی] و چه از طریق خرق عادت و ریاضت و مجاهده صورت گیرد، در نهایت امر با دخالت همان سبب مادی واقعی اوست.

در تفسیر المیزان، جلد ١، صفحه ٧٥، آیه و من یتق اللَّه یجعل له مخرجاً ... قد جعل اللَّه لکل شیء قدراً را دلیل بر این مطلب میگیرد.

میگوید:

فان صدر الآیة یحکم بالاطلاق من غیر تقیید ان کل من اتقی اللَّه و توکل علیه و ان کانت «الاسباب العادیة المحسوسة» عندنا اسباباً تقضی بخلافه ... و هذا یحتمل وجهین احدهما ان یتوسل تعالی الیه من غیر سبب مادی و ثانیهما ان یکون هناک سبب طبیعی مستور عن علمنا یحیط به اللَّه سبحانه. الا ان الجملة الثانیة: قد جعل اللَّه لکل شیء قدراً تدل علی ثانی الوجهین.

فانها تدل علی ان کل شیء من المسببات اعم مما تقتضیه الاسباب العادیة او لا تقتضیه فان له قدراً قدره اللَّه سبحانه و ارتباطات مع غیره و اتصالات وجودیة مع ما سواه للَّه سبحانه ان یتوسل فیها الیه.

و لیس هذا نفیاً للعلیة بل اثبات انها بید اللَّه سبحانه یحولها کیف شاء و اراد ففی الوجود علیة و ارتباط حقیقی بین کل موجود و ما تقدمه من الموجودات المنتظمة غیر انها لیست علی ما نجده بین ظواهر الموجودات بحسب العادة بل علی ما یعلمه اللَّه و ینظمه ...

صفحه ٧٧:

و یمکن ان یستدل علی ما مرّ بقوله تعالی: ... ما من دابة الّا هو اخذ بناصیتها ان ربی علی صراط مستقیم. الآیة تنطق تکون