یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٨ - یادداشت نهج البلاغه - سلوک و عبادت
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٣٥٨
ان لاتتهمه.
این حدیث با حدیث امام صادق که در نمره ٣٧ از ورقههای قضا و قدر از بحار نقل کردیم و نیز با جملههایی از حسن بصری، شعبی، عمرو بن عبید، واصل بن عطا که در شماره ٤٠ از ورقههای قضا و قدر نقل کردیم، ضمیمه شود.
یادداشت نهج البلاغه - سلوک و عبادت
١. عبادت پوستهای دارد و هستهای، قشری دارد و لبّی، پوششی دارد و حقیقتی، یعنی پیکری دارد و روحی. روح و هسته و لبّ و حقیقت عبادت را انگیزههای روحی و حالات معنوی توأم با این حرکات و سکنات و اذکار و اوراد انجام میدهد و اما پیکر عبادت عبارت است از مجموعی آداب و اذکار و حرکات و سکنات و اذکار لفظی و ژستهای بدنی.
عمده در عبادت دو چیز است: اول انگیزههای روحی و غایات و هدفهایی که عابد از عبادت خود دارد. دوم بهرههای معنوی است که در حال عبادت میبرد، یعنی عبادت برای عابد واقعی وسیله استنزال رحمت و جذب فیوضات معنوی و پیدایش حالات روحی است.
در اسلام با اینکه همه کارهای مفید میتواند عبادت باشد ولی در عین حال در برنامه اسلام یک سلسله اعمال که منحصراً برای پرستش و عبادت وضع شده است وجود دارد [١] شیخ در نمط نهم اشارات درباره زهد عارف و عبادت عارف بحث میکند. درباره عبادت عارف میگوید:
[١] البته مقصود این نیست که این اعمال صرفاً جنبه وضعی و قراردادی دارد نه جنبه طبیعی. مقصود جنبه اختصاصی اینهاست، و الّا عبادت بودن رکوع و سجود و ذکر و قیام و قعود از یک نظر طبیعی است.