یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٤ - معاد - یادداشت عالم پس از مرگ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١١٤

٢٢. حکما از قدیم میگفتند که بدن حجاب روح است از نظر درک برخی لذات و آلام روحی و عقلی [١]. امروز میگویند ضمیر آگاه انسان حجابی است بر روی ضمیر ناآگاه. ای بسا دردهای عمیق در ضمیر ناآگاه پنهان باشد که پردهای بر روی آن کشیده شده و مانع بروز در ضمیر آگاه است و احیاناً با تغییر چهره و با ماسک در ضمیر ظاهر آشکار میشود و در حقیقت مخفیانه و قاچاق از مرز میگذرد.

٢٣. همچنان که در عالم رؤیا آنچه بر انسان ظهور میکند از امور لذت بخش و یا موذی و موحش غالباً از باطن خودش به ظاهر میآید ولی احیاناً تأثیری است که از غیب و ملکوت بر او شده است مانند رؤیاهای صادقه، در عالم پس از مرگ نیز چنین است با این تفاوت که در آنجا آنچه بر انسان وارد میشود بیشتر جنبه عینی و خارجی و بیرونی دارد، زیرا به هر حال روح منتقل شده از این دنیا به آن دنیا و حجاب بدن و تعلقات بدنی زایل شده است. به قول حافظ: