یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٥ - معاد - یادداشت عالم پس از مرگ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ١١٥

سکرات موت:

٢٥. علت سختی و سستی سکرات موت چیست؟ ظاهراً آنچه مربوط است به آن دنیا بستگی دارد به شدت و ضعف تعلقات قلبی به دنیا، لهذا به ما گفتهاند: موتوا قبل ان تموتوا، و هم گفتهاند: اخرجوا من الدنیا قلوبکم قبل ان تخرج منها ابدانکم، و هم در دعا میخوانیم:

اللّهم ارزقنی التجافی عندار الغرور و الانابة الیدار الخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت.

و هم امیرالمؤمنین درباره حجج الهیه میفرماید:

هجم بهم العلم علی حقیقة البصیرة و باشروا روح الیقین و استلانوا ما استوعره المترفون و انسوا بما استوحش منه الجاهلون و صحبوا الدنیا بابدان ارواحها معلقة بالمحل الاعلی.

و نیز به همین جهت گفتهاند که ای المؤمنین اکیس؟ اکثرهم ذکراً للموت.

توضیح اینکه روح، ثمره و میوه درخت تن است که تدریجاً میرسد و آماده جدایی میشود. به عقیده بعضی پیری نتیجه رسیدگی طبیعی روح است و مرگ طبیعی نتیجه کمال رسیدگی و واگذاشتن هریک از روح و بدن یکدیگر را، و به عبارت دیگر روح زاییده بدن است و از مادر بدن متولد میشود. چیزی که هست باید لقاحی صورت گیرد که آن لقاح همان است که به نفخت فیه من روحی تعبیر میشود. البته مادر بدن بدون این لقاح بارور نمیشود و محال است که تسویه بدن و تعادل بدن حاصل شود- ولو به وسیله مصنوعی- و آن لقاح صورت نگیرد.

ولی باید دانست که تعلق روح به بدن دو نوع تعلق است: یکی تعلق طبیعی و دیگر تعلق ارادی و اختیاری. تعلق طبیعی حتی در نوزاد هم هست. قطعاً در نوزاد و هرکس که روحش کاملًا نرسیده،