یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٤ - آیه نور

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٨٤

ح. از ٥٨ تا ٦٠ درباره حجاب و استیذان ط. آیهای راجع به استفاده از مال اقربا در محیط خانواده ی. از ٦٢ تا ٦٤ راجع به انضباط درباره رسول اکرم

آیه نور

١. نور از اسماء الهی است. دعای کمیل: یا نور و یا قدوس. ایضاً دعای معروف نور که در آنجا آمده است: یا نور و یا نور النور. رجوع شود به دعای نور.

٢. در تعبیرات اسلامی نیامده است که خدا نور اعظم است، یعنی سخن از انوار و نور اعظم نیست (آنچنان که مانویان خدا را نور اعظم میدانستند به نقل فخر رازی ذیل همین آیه و طبق استنباط فخر رازی مقصودشان نور حسی هم بوده است و یا شیخ اشراق چنین تعبیراتی درباره خدا دارد) بلکه از نظر قرآن نور اسم منحصر خداست و اگر به غیر او نور گفته شود در طول است؛ یعنی خدا نورالنور است نه نور اعظم و اکبر و اشد، و این است تفاوت منطق قرآن با منطق اشراق.

٣. همچنان که گفتهاند الفاظ برای مفاهیم عامه وضع شده است.

علیهذا ضرورتی ندارد که بگوییم اطلاق نور به غیر نور حسی به نحو اشتراک لفظی است.

٤. معمولًا میگویند اطلاق نور بر خدا به اعتبار ظاهر بالذات بودن و مظهر غیر بودن است، ولی ظاهر این آیه این است که به آن جهت به خداوند، نور اطلاق شده که مظهر راه است و هادی است.

٥. خداوند ذاته بذاته، یعنی در مرتبه ذات نه در مرتبه فعل، نور و هادی است زیرا ذاته بذاته معشوق و مقصود کل اشیاء است و اشیاء از درون ذات خود به سوی آن کانون نور جذب میشوند و کشیده میشوند.

٦. تفسیر المیزان نور بودن را به اعتبار ظهور بالذات و اظهار للغیر گرفته است و مجموعاً از نظر من مطلب قانع کنندهای ندارد.