ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٩ - مقصود

(وَ عَلاماتٍ) تمام و سپس با جمله‌(وَ بِالنَّجْمِ ...) آغاز مى‌شود.

قتاده و مجاهد گويند: مقصود از علامات، نيز ستارگان است، زيرا برخى از ستارگان وسيله راهنمايى هستند و برخى نيستند و فقط علامتند.

برخى گويند: مقصود، يافتن قبله است. ابن عباس گويد: از پيامبر گرامى در اين باره سؤال كردم، فرمود: ستاره جدى، علامت قبله شما و در خشكى و دريا راهنماى شماست.

امام صادق (ع) فرمود:

«نحن العلامات و النجم رسول اللَّه»

يعنى: علامات، مائيم و ستاره، پيامبر خداست.

و فرمود: خداوند ستارگان را امان اهل آسمان و ما را امان اهل زمين قرارداد.

(أَ فَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لا يَخْلُقُ‌): آيا آنكه اين موجودات را خلق مى‌كند، در استحقاق پرستش و خداوندى، مانند بتهايى است كه قادر بر خلق چيزى نيستند؟

چگونه ممكن است آنها را مساوى پنداشت؟!( أَ فَلا تَذَكَّرُونَ‌): اى مشركان، چرا متذكر نمى‌شويد و عبرت نمى‌گيريد و بخطاى زشت خود پى نمى‌بريد. در اين آيه، «من» براى غير عاقل بكار برده‌شده، زيرا سخن از آفرينش مخلوقات است.

اكنون متذكر مى‌سازد كه نعمتهاى خداوند، فراوان و بى نهايت است:

(وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها): اگر بخواهيد نعمتهاى خدا را بشماريد و به تفصيل آنها پى‌بريد، قادر نيستيد، فقط مى‌توانيد، اجمالًا به نعمتهاى خداوند پى‌بريد. بدين ترتيب، بيان مى‌كند كه بجز نعمتهايى كه به آنها اشاره كرد، نعمتهايى بى شمار نيز وجود دارد.

(إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ‌): خداوند تقصير شما را نسبت به شكر نعمتها مى‌آمرزد و نعمتهاى شما را بر اثر ناسپاسگزارى قطع نمى‌كند، زيرا رحيم است.