ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٢ - مقصود

اعراب:

(الَّذِينَ يُوفُونَ‌): محلًا مرفوع و صفت‌(أُولُوا الْأَلْبابِ) و بقولى صفت است براى‌(فَمَنْ يَعْلَمُ).

ابتغاء: مفعول لاجله.

(جَنَّاتُ عَدْنٍ‌): بدل از(عُقْبَى الدَّارِ).

(وَ مَنْ صَلَحَ‌): محلًا مرفوع و عطف بر واو «يدخلونها» و ممكن است محلًا منصوب و مفعول معه باشد.

(بِما صَبَرْتُمْ‌): متعلق به معناى «سلام» يعنى سلامت. ممكن است متعلق بمحذوف باشد. يعنى «هذه الكرامة لكم بما صبرتم» كلمه «ما» مصدريه است يعنى «بصبركم». برخى گفته‌اند: «ما» موصوله است. يعنى «بالذى صبرتم على فعل طاعاته و تجنب معاصيه».

مقصود:

اكنون خداوند متعال براى فرق ميان مؤمن و كافر مى‌فرمايد:

(أَ فَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمى‌): اى محمد، آيا آنكه مى‌داند كه آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده، حق است، مثل كسى است كه قدرت بصيرت را از كف داده است؟! اين جمله اگر چه بصورت استفهام است، لكن منظور انكار است. در حقيقت مى‌گويد: اينها با يكديگر برابر نيستند، زيرا فرق ميان آنها مانند فرق ميان كور و بيناست. شخص مؤمن رشد و صلاح خود را تشخيص داده، بكار مى‌بندد و شخص كافر، كور كورانه، راه مى‌پيمايد و در راه خير و صلاح خويش گام نمى‌زند و بمهلكه مى‌افتد.

(إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ‌): تنها خردمندان، در اينباره فكر مى‌كنند و كسانى كه از عقل و معرفت، بركنارند، از استدلال خود دارى مى‌كنند.

على بن عيسى گويد: اين جمله مردم را براى طلب علم، تشويق مى‌كند، زيرا اگر جاهل مثل نابينا و عالم مثل بيناست و براى جاهل ممكن باشد كه براى خود