ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٥ - لغت

خداست. آيا مردم مؤمن ندانسته‌اند كه اگر خدا مى‌خواست، همه مردم را هدايت مى‌كرد. همواره مردم كافر از كردار و ساخته‌هاى خود، در معرض اصابت حوادث كوبنده‌اى هستند با اينكه آن حوادث در نزديكى خانه‌هايشان فرو مى‌آيند، تا اينكه وعده خدا فرا رسد. خداوند خلاف وعده نمى‌كند.

قرائت:

على (ع) و ابن عباس و على بن الحسين (ع) و زيد بن على و جعفر بن محمد (ع) و ابن ابى مليكه و عكرمه و جحدرى و ابو يزيد نرسى بجاى قرائت مشهور «ا فلم ييأس» «ا فلم يتبين» خوانده‌اند.

ابن جنى گويد: «ا فلم يتبين» تفسير «ا فلم ييأس» است. على بن عياش گويد:

هر دو لغت را يك معنى است. شاعر گويد:

يعنى: آيا اقوام، تفحص نكرده‌اند كه من پسر او هستم، اگر چه از سرزمين قبيله دورم.

ديگرى گويد:

يعنى: به افراد آن قبيله، هنگامى كه مرا اسير كنند، گويم، آيا نمى‌دانند كه من پسر كسى هستم كه بر اسبى «زهدم نام» سوار مى‌شد؟

وى گويد: بعيد نيست كه اين معنى، با معناى يأس نزديك باشد، زيرا هنگامى كه كسى بجستجوى مطلبى پرداخت و آن را تحقيق و اثبات كرد، مثل كسى كه از چيزى مأيوس شده باشد، آن را رها كرده، بدنبال مطلبى ديگر مى‌رود.

لغت:

متاب: توبه. تاء توبه دلالت بر يك بار انجام دادن مى‌كند.

تسيير: چيزى را بحركت در آوردن.

تقطيع: چيزى را بقطعه‌هاى بسيار تقسيم كردن.