آيه نخست، در باره كسانى نازل شده است كه در مكه دچار شكنجه شدند، مثل صهيب و عمار و بلال و خباب و ... خداوند بآنان در مدينه قدرت بخشيد. نقل كرده‌اند كه: صهيب به اهل مكه گفت: من پير مردى هستم. اگر با شما باشم سودى بحال شما ندارم و اگر با پيامبر باشم، ضررى براى شما ندارم. مال مرا بگيريد و مرا آزاد گذاريد. آنها مالش را دادند و او به مدينه آمد. ابو بكر گفت: معامله صهيب، سودمند بود! روايت شده است كه عمر بن الخطاب، هر گاه بيكى از مهاجران، چيزى مى‌داد، مى‌گفت: بگير. اين اجر دنياى تست. آنچه خداوند در آخرت براى تو ذخيره كرده، افضل است. سپس اين آيه را مى‌خواند.

مقصود:

(وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً):

آنان كه ترك وطن و خانه و زندگى و بستگان كردند و بمنظور پيروى از دين و پيامبر، در راه رضاى خدا، راه ديار غربت را پيش گرفتند و پس از ظلم‌ها و شكنجه‌ها كه ديدند، رهسپار مدينه گشتند، ما براى آنها جايى نيكو- يعنى مدينه- آماده كرده‌ايم.

اين معنى از ابن عباس است.

برخى گويند: يعنى فتح و پيروزى نصيب آنها مى‌كنيم. برخى گويند: منظور بلاد و ولاياتى است كه از راه فتح بدست آوردند.

(وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ‌): و اگر كفار بدانند، پاداش آخرت، بزرگتر است. برخى گويند: يعنى اگر اهل ايمان به تفصيل، نعمتهاى آخرت را مى- شناختند، بر شادى آنها افزوده مى‌شد و براى ديندارى، حريصتر مى‌شدند.

(الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى‌ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ‌): اين آيه در وصف همين مهاجران است.

يعنى: آنها در راه طاعت خدا و در برابر آزار مشركين، صبر كردند و كارها را بخداوند واگذاردند، زيرا به لطف او اعتماد داشتند.