ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨ - نظم آيات

تدبير فلان» كه در اين جمله، تفاوتى ميان «باء» و «من» نيست.

برخى گويند: يعنى «يحفظونه عن خلق اللَّه» و بنا بر اين «من» بمعناى «عن» مى‌باشد. چنان كه‌(وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ) (قريش ٤: و آنها را از خوف، ايمن ساخت) يعنى «عن خوف».

كعب گويد: اگر خداوند فرشتگانى بر شما نگمارده بود، تا شما را در خوردنيها و نوشيدنيها و پوششتان حفظ كنند، جنيان براى شما آسايشى باقى نمى‌گذاشتند!( إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ:) خداوند نعمت و خوشى قومى را تغيير نمى‌دهد، جز اينكه آنها تغيير روش و روحيه دهند و دست از طاعت حق برداشته، بعصيان و بى بند و بارى گرايند و دست ستم بر سر يكديگر گشايند.

ابن عباس گويد: هر گاه خداوند بقومى نعمتى ببخشد و آنها سپاسگزارى كنند، خداوند بر نعمت ايشان مى‌افزايد و هنگامى كه كفران نعمت كنند، نعمت را از آنها سلب مى‌كند.

امير المؤمنين على ٧ در اشاره به همين معنى مى‌فرمايد:

«اذا اقبلت عليكم اطراف النعم فلا تنفروا اقصاها بقلة الشكر»

يعنى: هر گاه نعمتهاى خداوند به شما روى آورد، با كمىِ شكر نعمتها را از خود دور مسازيد.

(وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ:) هر گاه خداوند عذاب قومى را بر اثر بدى كردارشان، اراده كند، براى آن قوم مدافعى نيست. برخى گويند: يعنى هر گاه خداوند اراده كند كه قومى دچار بلا شوند، هيچ قدرتى نمى‌تواند بلاى خداوند را از ايشان دور گرداند.

(وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ:) جز خداوند، احدى نيست كه به حال آنها رسيدگى كند و مانع عذاب آنها گردد.

نظم آيات:

آيه نخست، به آيه‌(وَ إِنْ تَعْجَبْ ...) متصل است، چه اين آيه در حقيقت، با توجه به اينكه بمسأله حمل و علم خداوند، به خصوصيات آن اشاره مى‌كند، استدلالى است‌