مصلحت و تدبير اوست. بنا بر اين آيه‌اى كه آنها مى‌خواستند نازل شود، تابع ميل و هوس آنها نيست، بلكه تابع زمانى است كه خداوند بر حسب مصلحت خود معين كرده است. اين وجه از بلخى است.

٢- براى هر امرى كه خداوند مقرر داشته، كتابى است كه در آنجا ثبت است، مثل مدت زندگى و مرگ و ... اين وجه از ابو على جبائى است.

٣- اين عبارت، مقلوب و معناى آن اين است: براى هر كتابى كه از آسمان نازل مى‌شود، مدتى است كه در آن مدت نزول مى‌يابد. يعنى هر كتابى، وقتى دارد، بنا بر اين تورات و انجيل و قرآن هر كدام وقتى دارند.

(يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ‌): خداوند هر چه را بخواهد محو و اثبات مى‌كند و پيش اوست‌(أُمُّ الْكِتابِ). در باره محو و اثبات، اقوالى است:

١- ابن عباس و قتاده و ابن زيد و ابن جريح گويند: مقصود احكامى است كه نسخ مى‌شوند و بجاى آنها احكام جديدى قرار مى‌گيرد. ابو على فارسى نيز همين قول را اختيار كرده است.

٢- حسن و كلبى و ضحاك- از ابن عباس- و جبائى گويند: مقصود اين است كه از كتاب اعمال مردم، آنچه مباح است و كيفر ندارد، محو مى‌كند و طاعتها و معصيتهايى كه كيفر دارند، اثبات مى‌كند.

٣- سعيد بن جبير گويد: يعنى گناهان مؤمنان را بمشيت خود از راه تفضل، محو مى‌كند و گناهان مردمى كه اراده كيفرشان دارد، از روى عدالت، اثبات مى‌كند.

٤- عمر بن خطاب و ابن مسعود و ابى وائل و قتاده گويند: اين جمله عام است، بنا بر اين خداوند، روزى و اجل و سعادت و شقاوت را محو و اثبات مى‌كند.

(أُمُّ الْكِتابِ) اصل كتاب است كه در آن حوادث و كائنات، ثبت شده است. ابو قلابه روايت كرده است كه: ابن مسعود مى‌گفت: خدايا اگر نام مرا در كتاب اشقيا ثبت كرده‌اى، نامم را از آنجا محو و در كتاب سعادتمندان اثبات كن، زيرا تو هر چه خواهى محو مى‌كنى و هر چه خواهى اثبات مى‌كنى و اصل كتاب، پيش تست. نظير همين مطلب،