ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٩٨ - مقصود

لغت:

ضيف: مهمان. اين كلمه، از لحاظ افراد و تثنيه و جمع، يكسان است، زيرا مصدرى است كه به معناى صفت، بكار رفته است. گاهى هم به «اضياف و ضيوف و ضيفان» جمع بسته مى‌شود.

وجل: ترس.

خطب: كار بزرگ.

مجرم: كسى كه از حق گسيخته و بباطل پيوسته و تمايلى به نيكى‌ها ندارد.

غابر: باقى هلاك شوند. شاعر گويد:

يعنى: از آن وقتى كه خداوند گناهان گذشته و باقى محمد را آمرزيد، ديگر سست و ضعيف نشد.

اعراب:

سلاماً: مصدر منصوب. يعنى «سلمنا سلاماً».

(إِلَّا آلَ لُوطٍ): استثناى منقطع.

(إِلَّا امْرَأَتَهُ‌): استثناى از «هم».

(قَدَّرْنا إِنَّها لَمِنَ ...): علمنا انها لمن ...

ابو عبيده گويد: در اين آيه يك معناى فقهى است كه: ابو عبيده به آن اعتماد مى‌كرد. اين معنى اين است كه: خداوند، آل لوط را از مجرمين استثنا كرد. سپس زن لوط را از آل لوط استثنا كرد. بنا بر اين زن لوط، بازگشت به مجرمين مى‌كند و در رديف آنها قرار مى‌گيرد. بدين ترتيب، هر جا در كلام چنين استثنايى در آيد، استثناى دوم به اول كلام بازگشت مى‌كند. مثلا هر گاه كسى بگويد: فلانى را بر من ده درهم است، جز چهار درهم، جز يك درهم. در حقيقت، اقرار به هفت درهم كرده است.

مقصود:

پس از بيان وعد و وعيد، نسبت به نيكان و بدان، اكنون بشرح داستان ابراهيم‌