بعضى از نويسندگان معاصر، نظريه «سلطنت مشروعه» را به جمعى از فقهاى عصر صفوى و قاجار از جمله شيخ فضل اللّه‌ نورى نسبت داده‌اند. بر پايه اين نظريه، سلطان و پادشاه در عصر غيبت در حوزه عرفيات، مانند ايجاد امنيت، حفظ مرزها، رابطه با كشورهاى ديگر و اداره امور كلان اجتماعى و اقتصادى جامعه مسلمانان، داراى ولايت است. فقيه نيز در حوزه شرعيات مانند اخذ وجوه شرعى، سرپرستى محجوران و اداره موقوفات، ولايت دارد. ولايت شاه و فقيه در عرض يكديگر است و هيچ يك از آنان از ديگرى كسب ولايت نكرده است، بلكه ولايت هر دو از جانب امام زمان(عج) است.

نگارنده در نوشتارى مستقل به بررسى استناد اين نظريه به فقهاى مذكور پرداخته و در نهايت، به اين نتيجه رسيده است كه انتساب چنين نظريه‌اى به شيخ فضل اللّه‌ نورى و ديگر فقهاى مورد ادعا، مردود است و هيچ يك از دلايل مورد استناد اين نويسندگان نمى‌تواند چنين انتسابى را ثابت كند. (٢٣)

شيخ در آثار مكتوب خود بحثى تفصيلى و واضح در باره موضوع حكومت در عصر غيبت ندارد، ولى از لابه لاى آثار او نكاتى به دست مى‌آيد. او اعتقاد به ولايت عام براى فقيهان دارد و دامنه ولايت آنان را مختص به حوزه شرعيات همچون افتا،

(٢٣) امامى، مسعود، فصلنامه تخصصى فقه اهل بيت(ع)، ش ٥٦، زمستان ١٣٨٧، «سلطنت مشروعه نظريه‌اى بدون نظريه پرداز».