اين صورت، چنين دانش گسترده‌اى به دلالت لفظى قرآن قابل دستيابى نيست، بلكه در مقام رفيعى جاى دارد كه اين الفاظ، تجلّى لفظى آن جايگاه بلند هستند و بهره‌مندى از آن حقيقت ملكوتى، جز براى اولياى معصوم(ع) ممكن نيست؛ (٦٨) چنان كه در برخى از اين گونه روايات آمده كه «ما اهل بيت (ع)) به چنين دانشى از قرآن دسترسى داريم» و «عقول انسان‌ها از دستيابى به آن عاجز است». پس بنابر هريك از وجوهى كه مفسران ذكر كرده‌اند، مراجعه به قرآن نمى‌تواند ما را در كسب علوم مورد نياز ـ حتى علوم دينى ـ از غير قرآن بى نياز كند.

ثانياً، حقيقت دين، عين معرفت دينى نيست. آنچه از كمال و بى نيازى قرآن و عترت در امور دينى گفته شده است، مربوط به حقيقت دين است، نه معرفت دينى. آنچه ما اينك به عنوان معارف دينى در عصر غيبت يعنى عصر محروميت از حضور حجّت خدا(ع) در اختيار داريم، به علت آسيب‌هاى گوناگونى كه در طول تاريخ بر آن وارد شده، كم و بيش، از حقيقت خود فاصله گرفته است. از اين رو، كمال و بالندگى كه براى اصل دين ثابت است، براى معرفت دينى در اختيار ما به همان اندازه ثابت نيست. (٦٩)

با توجه به تفكيك ميان حقيقت دين و معرفت دينى، مى‌توان به پاسخ استدلال طرف داران انديشه دين اكثرى به رواياتى كه بر دانش گسترده پيامبر اكرم(ص) و امامان (ع) دلالت دارد، دست يافت؛ زيرا وجود چنين دانش همه جانبه‌اى براى آنان به معناى امكان دستيابى ما به آن دانش از طريق آنان نيست، بلكه آنچه اينك از دانش آنان در اختيار ما است، مقدار محدودى از روايات است كه با

(٦٨) الميزان في تفسير القرآن، ج١٢، ص٣٢٤؛ حسينى همدانى، سيد محمد حسين، انوار درخشان، ج٨، ص٢٥٢.
(٦٩) براى آگاهى تفصيلى از كاستى‌هاى دانش فقه در عصر غيبت ر.ك: امامى، مسعود، فصلنامه تخصصى فقه اهل بيت (ع)،ش ٣٨، تابستان ١٣٨٣، «فقه حاضر و امام غايب جستارى در كاستى‌هاى فقه در عصر غيبت».