فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٨ - جدال تعبد و تعقل در فهم شريعت (٤) مسعود امامى
٢. آثار مكتوب شيخ
از شيخ فضل اللّه نورى، آثار مكتوب چندى در باره مشروطيت برجا مانده است. نخست رساله «حرمت مشروطه» يا «پاسخ به سؤال از علّت موافقت اوّليه با مشروطيت و مخالفت ثانويه با آن» است. (١١) اين رساله در پاسخ به پرسش برخى، از علّت همراهى و مساعدت شيخ در آغاز نهضت با آن و سپس مخالفت با آن نگاشته شده است و در انتساب آن به شيخ ترديدى نيست.
رساله ديگر به نام «تذكرة الغافل و ارشاد الجاهل» (١٢) است كه در انتساب آن به شيخ اختلاف هست. فريدون آدميت به استناد قرائن ضعيفى، احتمال مىدهد كه مؤلّف آن سيد احمد طباطبايى فرزند آيت اللّه سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى (مؤلف العروة الوثقى) است (١٣). عبدالهادى حائرى از آيت اللّه سيد شهاب الدين مرعشى نجفى نقل مىكند كه مؤلف اين رساله، آيت اللّه شيخ عبدالنبى نورى است؛ (١٤) اما شيخ آقا بزرگ تهرانى مؤلف آن را شيخ فضل اللّه نورى معرفى كرده است. (١٥)
همچنين گرد آورنده رسائل شيخ در نسخهاى از چاپ سنگى رساله «تذكرة الغافل» (١٦)، و نيز گرد آورنده «رسائل مشروطيت» در نسخهاى خطى از اين رساله، ديدهاند كه مؤلف آن شيخ فضل اللّه نورى معرفى شده است. (١٧)
(١١) تركمان، محمد: رسائل، اعلاميهها، مكتوبات و روزنامه شيخ فضل اللّه نورى، ج١، ص١٠١ ـ ١١٤؛ زرگرى نژاد، غلامحسين، رسائل مشروطيت، ص١٥١ ـ ١٦٧.
(١٢) رسائل، اعلاميهها، مكتوبات و روزنامه شيخ فضل اللّه نورى، ج١، ص٥٦ ـ ٧٥؛ رسائل مشروطيت، ص١٧٤ ـ ١٩١.
(١٣) ايدئولوژى نهضت مشروعيت ايران، ص٢٦٠.
(١٤) حائرى، عبدالهادى، تشيع و مشروطيت در ايران، ص٢٧٧.
(١٥) تهرانى، آقا بزرگ، الذريعة، ج٤، ص٤٢.
(١٦) تركمان، رسائل... شيخ فضل اللّه نورى، ج١، ص٢٢.
(١٧) رسائل مشروطيت، ص١٧٢.