فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٩ - نكتهها(١٩) رضا مختارى
... تشريع غسل و حنوط و صلات و كفن و دفن براى تجاذب ما بين روح و جسم ميّت است و لذا ادراك فشار آب ياتابوت يا غيره مىنمايد، بلكه فرمودهاند معصومين كه روح التماس مىكند به غسّال كه مدارا كند با بدنش در حال غسل. بلكه تشريع ديه براى قطع اعضاى آن شده، و امر به تشييع و احترام موتى، و وعده نمودن امام زمان (عجّل اللّه فرجه) كه در تشييع شيعيان و نماز بر آنها حاضر شوند، بلكه آمرزيدن مشيّعين، اول لطف حق است نسبت به ميّت، و غيره، تماماً از لوازم ملازمه ما بين روح و جسم ميّت است. سؤال در قبر از روح است با تعلّق به همين جسم مقبور و جسد مقبور، و ناملائمات بر آن موجب تألّم روح است كه ناله دارد چشمش از حدقه بيرون آمده و بدنش گنديده و تا آنكه جاذبه روح و مغناطيسيت آن، صورت جسميه را از ماده تجريد نكند اين تعلق به بدن مقبور محفوظ است، ولى گمان نكنند كه بدن زنده دنيوى شود بلكه آن مرده دنيوى است، و عوام اين قسم خيال نكنند و به عوامهاى مانند خودشان تعليم نكنند تا دشمنان دين، آورنده دين را مسخره كنند... .
اعظم مصائب براى روح كه متعلق است به جسد ميت مانند عاشق و معشوق...، سوزانيدن ميّت است؛ زيرا كه ناملايمات بدن منشأ تألم روح است؛ چنانچه [ظ : چنان كه از ] ملايماتش از تعظيم و تكريم و تشييع مسرور شود....
اى صد هزاران آفرين به مقام نبوّت كه فرمود: قبر را به حدّى گود كنند كه ابدان از سِباع محفوظ ماند (أرواح العالمين لتراب مقدمه الفداء). (١)
(١) شذرات المعارف، ص٦٨ ـ ٧٠، تهران، نهضت زنان مسلمان، ١٣٦٠ ش.