اگر انسانى فرد تشنه‌اى را بيابد كه خوف تلف وى مى‌رود، واجب است [كسى كه آبى براى وضو دارد] آن را به وى بنوشاند و خود تيمم كند، لكن برخى از عامّه مخالف اين قول اند.

دليل ما اين است كه اولاً، اگر به او آب بنوشاند، بر آن احياى نفس صدق مى‌كند و مشمول آيه: «و من أحياها...» است، ثانياً حرمت آدمى مقدم بر نماز است، به همين جهت اگر در حال نماز ببيند كسى غرق مى‌شود، واجب است نماز را رها كند و او را نجات دهد... ثالثاً، حفظ جان ديگرى، واجبى است كه عوض و بدل ندارد، و وضو هر چند واجب است، لكن تيمّم بدل و قائم مقام آن است. (٨١)

در شرايع آمده است:

اگر كسى به خوردن غذاى ديگرى مضطر شود و بهاى آن را ندارد، بر صاحب غذا بذل آن واجب است؛ چون در خوددارى از بذل، اعانت بر قتل مسلمان است... و در صورتى كه مضطرّ از بذل عوض امتناع ورزد، بر صاحب غذا واجب نيست؛ چون ضرورت مجوز براى اجبار صاحب غذا به بذل آن به صورت مجانى، به سبب تمكن مضطر از بذل ثمن، برداشته شده است. اگر صاحب غذا بيش از بهاى غذا مطالبه كند، شيخ مى‌گويد پرداخت زيادى واجب نيست، اگر گفته شود واجب است، نيز نيكو است؛ چون ضرورت با تمكّن از پرداخت مرتفع مى‌شود. (٨٢)

شهيد ثانى در شرح اين جمله محقق كه در باب تيمم آمده: «و خاف العطش إن استعمله» گفته است:

مراد عطش خود فرد و يا عطش ديگر نفوس محترم است كه در صورت

(٨١) منتهى المطلب، ج١، ص ١٣٥، ط سنگى.
(٨٢) شرايع الاسلام، ج٣، ص ٢١٢.