فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٤ - «صلح ابتدايى» مسعود امامى
مطرح مىنمايد (٢١) و آن اين است كه در معامله ابتدايى كه هيچ سابقه خصومت و نزاعى در آن نيست آيا مىتوان از لفظ صلح براى صيغه ايجاب عقد استفاده نمود؟ فقهاى شافعى از اين كار منع نمودهاند و يكى از دلايل ايشان كه به آن تصريح كردهاند اين است كه لفظ «صلح» تنها در جايى به كار مىرود كه سابقه خصومت و نزاعى باشد. (٢٢)
٥. علامه طباطبايى در تفسير آيه ١٢٨ سوره نساء {و إنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزاً أَوْ إعْرَاضاً فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحا بَيْنَهُمَا صُلْحاً وَ الصَّلْحُ خَيْرٌ} مىفرمايد:
«در اين آيه ترس از نشوز و اعراض شوهر كافى است تا موضوع صلح محقّق گردد، زيرا موضوع صلح از هنگام ظهور نشانهها و آثارى كه ترس را در پى داشته باشد به وجود مىآيد.» (٢٣)
اين آيه از مهمترين ادله مشروعيت يافتن مطلق صلح است و علامه طباطبايى با اين موضوع روشن ساختهاند كه دلالت واژه «صلح» خصومت و نزاع پيشين و يا ترس از آن لازم است.
٦. فقهاى شيعه به ندرت متعرض بحث لغوى واژه «صلح» شدهاند، و تنها به بيان معناى اصطلاحى عقد صلح در فقه اكتفا نمودهاند. از ميان منابع متعددى كه مورد مراجعه قرار گرفت و در ضمن مباحث آينده به آنها اشاره خواهد شد تنها در منابع ذيل اشارهاى به معناى لغوى صلح شده است. علامه حلّى در تذكره مىگويد: «إنّ الصلح إنّما معناه الإتفاق و الرضا، و اْلإتفاق قد يحصل على المعاوضة و على غيرها». (٢٤) مرحوم وحيد
(٢١)تذكرة الفقهاء، علامه حلّى، حسن بن يوسف، مكتبة الرضويه، چاپ سنگى، ج٢،ص ١٧٧.
(٢٢) فتح العزيز، رافعى شافعى، عبدالكريم بن محمد، دارالفكر، بيروت، ج١٠، ص ٢٩٤. روضة الطالبين، نووى شافعى، يحيى بن شرف، دارالكتب العلمية، بيروت، ج٣، ص ٤٢٩. انصارى شافعى، فتح الوهاب، ج١،ص ٣٥٤. شربينى شافعى، الاقناع، ج١،ص ٢٨٢. شربينى شافعى، مغنى المحتاج، ج٢،ص ١٧٨.
(٢٣) طباطبايى، الميزان، ج٥،ص ١٠١.
(٢٤) علامه حلى، تذكرة الفقهاء، ج٢،ص ١٧٧.