٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٣ - پيوند اعضا

جهت دوم: آيا دزد مى‌تواند انگشتان يا پاى بريده خود را در اختيار پزشك يا غيراو قرار دهد تا به ديگرى پيوند زده شود؟

ظاهراً چنين حقى دارد؛ زيرا وجهى براى ناديده گرفتن اختصاص آن عضو به او پس از قطع نيست؛ مگر اين توهم كه بريدن عضو به معناى قطع رابطه وى با آن عضو است و پس از بريدن آن، هيچ گونه رابطه‌اى ميان دزد و آن عضو باقى نمى‌ماند، بلكه اين عضو به فرمان خدا و به جهت اجراى فرمان الهى قطع شده است. اين توهم با كمترين درنگ از بين مى‌رود ؛ زيرا از وجوب قطع عضو، جز جدا كردن عضو از صاحبش ـ تا نتواند از آن بهره‌مند شود و مايه عبرت ديگران باشد ـ چيز ديگرى فهميده نمى‌شود و اين به هيچ وجه با از بين رفتن اختصاص، ملازمه ندارد و مقتضاى قواعد، ثبوت و بقاى اين اختصاص است.

بنابر اين دزد مى‌تواند عضو بريده شده را به هركس كه مى‌خواهد بسپارد و به مقتضاى عمومات، هيچ كس نمى‌تواند بدون اجازه وى در عضو بريده شده تصرّف نمايد. و الله العالم.

مسأله دوازدهم: براساس آنچه از پزشكان نقل شده تا وقتى انسان زنده است از مغز و قلب وى امواجى دالّ بر زنده بودنش منتشر مى‌شود و قطع اين امواج، نشانه مرگ قطعى است؛ ليكن مى‌توان براى مدتى قلب و دستگاه تنفسى را به حركت در آورد تا با ابزار خارجى زندگى نباتى ادامه يابد، به گونه‌اى كه اگر دستگاهها برداشته شود، قلب و دستگاه تنفسى متوقف خواهد شد.

حال اين پرسش مطرح مى‌شود كه اگر مغز انسان به كلى بميرد و اميد و احتمال بازگشت آن نباشد و براساس علم پزشكى مرده به حساب آيد و تنها قلب و دستگاه تنفسى وى به وسيله ابزار خارجى حركت كند، آيا مى‌توان چشم يا كليه وى را جهت پيوند جدا كرد؟

البته اين پرسش در فرضى است كه ميّت پيش از مرگ خود اجازه داده باشد كه پس از