فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٨ - «صلح ابتدايى» مسعود امامى
نسبت به ساير عقود و معاملات ارائه ننمودهاند. اما از ظواهر آرا و نظريات بيشتر ايشان مىتوان به همان نتيجهاى رسيد كه صاحب مناهل به آن دست يافته و آن اين است كه عقد صلح مىتواند نتيجه و ثمره همه عقود و معاملات، غير از عقد نكاح را در برداشته باشد.
جمعى از فقيهان متأخر و معاصر از توسعه و گستردگى تعريف عقد صلح بيشترين بهره را بردهاند، تا جايى كه تحقق بخشى از معاملات و قراردادهاى نوپيدا و ناشناخته را به عنوان عقد صلح ممكن و روا دانستهاند.
شيخ انصارى بعد از آنكه تصريح مىكند كه «اباحه معوضه ثمره و نتيجه هيچ يك از عقود شناخته شده نيست» تحقق آن را تحت عقد صلح ممكن مىشمارد. (١١٣)
عقد بيمه نيز كه از عقود جديد و نوپيدايى مىباشدكه به طور مشخص اثرى از آن در عقود معين نمىتوان يافت، به نظر برخى از فقهاى معاصر مىتواند به عنوان عقد صلح مشروعيت پيدا كند. (١١٤) هر چند به نظر بعضى از فقيهان اين قرارداد جديد را بنابر نظريه عدم توقّفيت عناوين عقود و معاملات، مىتوان به عنوان قراردادى مستقل و جديد كه مخالف قوانين شرع نيست، پذيرفت. (١١٥) يا آن را تحت عناوين ديگرى همچون هبه معوّضه (١١٦) يا
(١١٣) انصارى، المكاسب، ج٣،ص ٩٠.
(١١٤) خمينى، تحرير الوسيله، ج٢،ص ٦٠٩. صافى، لطف الله، توضيح المسائل، دارالقرآن الكريم، قم، ١٤١٤، ص ٥٧٥، مسئله ٢٨٥٥. منتظرى، حسينعلى، توضيح المسائل، قم، ص ٤٠١، مسئله ٢٢٤٤. گلپايگانى، سيد محمد رضا، توضيح المسائل، دارالقرآن الكريم، قم، ١٤١٣، ص ٤٨٩، مسئله ٢٨٥٥.نورى همدانى، حسين، توضيح المسائل، دفتر تبليغات اسلامى قم، ١٤٠٦، ص ٦٠٢. روحانى، سيد محمد صادق، المسائل المستحدثه، دارالكتاب، قم، ص ٧٢.
(١١٥)خمينى، همان. منتظرى، همان.
(١١٦)خويى، منهاج الصالحين، ج١،ص ٤٢١. خمينى، همان، روحانى، سيد محمد، منهاج الصالحين، ج٢،ص ١٣٢. منتظرى، همان؛ روحانى، سيد محمد صادق، منهاج الصالحين، پيشين، ج٢،ص ١٣١. سيستانى، منهاج الصالحين، پيشين، ج٢،ص ١٥٧. تبريزى، جواد، توضيح المسائل، دفتر نشر برگزيده، قم، ١٤١٤، ص ٥١٤.