انسان مرگ مغزى است ـ ، و اگرمغز به كلى بميرد به گونه‌اى كه اميد بازگشت نباشد، انسان مرده است، هر چند قلب و دستگاه تنفسى با دستگاههاى جديد برقى و غير آنها حركت كند.

بنابر اين بايد موضوع عرفى را از اهل خبره و كارشناس فن بگيريم و حكم كنيم كه پايان زندگى، مرگ مغزى است، نه غير آن.

جواب: پزشكان در تشخيص آنچه در خارج است و اينكه آيا مغز از كار افتاده يا نه، خبره‌اند؛ ليكن دراينجا بحث در ايستادن مغز و عدم آن نيست تا به آنها مراجعه كنيم ؛ بلكه بحث در تعيين مفهوم عرفى حيات و مرگ است؛ زيرا موضوع جواز و حرمت، مرگ و حيات به معناى عرفى آن دو مى‌باشد. در اين مقام، اهل خبره كسى جز اهل لسان نيست و تنها ملاك براى تبيين اين مفهوم عرفى، تشخيصِ فقيهِ آشناى به زبان است.

خلاصه، بحث در تبيين مفهوم است نه در تشخيص مصداق ؛ به همين جهت مى‌گوييم: معناى عرفى كه قوام مرگ به آن است عبارت است از: ايستادن قلب از حركت طبيعى. پس تا وقتى كه قلب از حركت طبيعى نايستاده باشد ـ هر چند مغز از انجام وظايف خود ايستاده باشد ـ انسان زنده است؛ لذا اگر قلب از حركت طبيعى بايستد، شخص مرده است و مى‌توان هر عضوى از او را ـ به شرط حصول اذن وى يا كسى كه در حكم وى است‌ـ برداشت.

بله، اگر هنوز قلب از حركت نايستاده، ليكن معلوم باشد كه دقايقى پس از اين حركت خواهد ايستاد، چنين انسانى زنده است و كشتن وى يا كارى كه موجب جدا شدن روح از بدنش مى‌شود جايز نيست. تنها تفاوت اين دو در اين است كه در اينجا عنوان «زنده» صدق مى‌كند ولى در آنجا [ كه قلب از حركت ايستاده باشد ] عنوان «زنده» صدق نمى‌كند.