برخى از بزرگان هم بر اثر اعتماد به نقل وسايل و عدم مراجعه به منبع اصلى، آن را به همين صورت در آثار فقهى خود نقل كرده‌اند. (٦) در حالى كه چند غلط در اين نقل رخ داده و براساس منبع اصلى يعنى تفسير عيّاشى و ديگر منابعى كه از آن نقل كرده‌اند ـ از جمله بحار الانوار ـ صورت صحيح آن چنين است:

كان إبليس أوّل من تغنّى، و أوّل مَن ناح، و أوّل مَن حدا: لمّا أكل آدم من الشجرة تغنّى، فلمّا هبط حدا، فلمّا استتر [ ظ: استقرّ ] على الأرض ناح يذكّره [ خ ل: فأذكره ] ما في الجنّة. (٧)

ملاحظه مى‌شود كه چگونه فعل «حدا»، در وسايل تبديل به «حوّاء» شده، و «هبط» به ناچار تبديل به «هبطت». علاوه بر سقط و اشتباه ديگرى كه در نقل وسايل رخ داده است متأسفانه در چاپ جديد و مصحّح وسايل هم اين حديث با مأخذ آن مقابله نشده و اين اشتباه فاحش در پانوشت ياد نشده، با اين كه در بحار ـ حداقل پنج بار ـ و مأخذ أصلى به شكل صحيح نقل شده است.

از اين موضوع چند نكته قابل استفاده است:

الف) هرگز نبايد به منابع غير دست اوّل اعتماد كرد و از مراجعه به منبع اصلى، روى برتافت.

ب) در تحقيق متون، صرف نقل

(٥) وسايل الشيعه، ج١٧،ص ٣١٠ ـ ٣١١، كتاب التجارة، أبواب ما يكتسب به، باب ٩٩، ح٢٨.
(٦) مانند أنوار الفقاهة، المكاسب المحرّمة، ص ٣١٦ (از يكى از علماى معاصر) و مؤلّفان رساله‌هاى ١١، ٢٣ و ٢٧ از رساله‌هاى ميراث فقهى (١): غنا، موسيقى، ص ٧٣٧، ١٢٨٨ و ١٥٣١.
(٧) تفسير العياشى، ج١،ص ٤٠، ح٢٣، ذيل آيه ٣٥ سوره بقره؛ بحار الانوار، ج٦،ص ٣٦، ح٤٤؛ و ج ١١،ص ٢١٢، ح٢٠؛ و ج٦٣، ص ١٩٩، ح ١٢؛ و ج٦٣، ص ٢١٩، ح٥٨؛ و ج٧٩، ص ٢٤٧، ح٢٥. در مورد اخير آمده است: «فلمّا أهبط»؛ و «فلمّا استقرّ» و «فأذكره (خ ل: فادّكره)». در تفسير عياشى هم «استقرّ» و «يذكّره» آمده است.