دومين شخصيت از اين خاندان ميرزا ابوالقاسم فرزند ميرزا عيسى فراهانى بوده، مشهور به قائم مقام (٤) ، زيرا وزير فتحعلى شاه قاجار و جانشين پدرش ميرزا عيسى بوده، چنان كه اعيان الشيعه، ج ٢، ص ٢٨١ گفته است.

از ايشان رساله‌اى به نام رساله جهاديه به دست ما رسيده كه همين رساله حاضر است.

مؤلف رساله:

مؤلف، سيد ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى فرزند ميرزا عيسى بن محمد حسن بن عيسى بن ابى الفتح بن ابى الفخر بن ابى الخير حسينى فراهانى تهرانى، متوفاى سال ١٢٥١ مى‌باشد. چنانكه در الذريعه آمده است، چون بعضى از اجداد او ساكن هزاره فراهان بوده‌اند، به فراهانى معروف شده است. او وزير فتحعلى شاه متوفاى ١٢٥٠ (٥) و از نويسندگان عصر خود بوده و داراى آثار متعددى از جمله شمائل و مخائل سلطان، درباره زندگانى فتحعلى شاه است.

يكى ديگر از آثار وى ديوان ثنائى فراهانى است. درباره فعاليت‌هاى سياسى او نوشته‌اند كه او باعث به سلطنت رسيدن محمد شاه نوه فتحعلى شاه به عنوان جانشين جدش بود، ليكن محمد شاه پس از يك سال دستور داد او را خفه كنند و اموال او را مصادره نموده و قبر او را با كليه تأليفات منظوم و منثور او از بين ببرند.

فرهاد ميرزا فرزند عباس ميرزا بعضى از آثار او را جمع آورى نموده و به عنوان «انشاء قائم

(٤) در بعضى از تراجم پدر او را نيز به عنوان قائم مقام ياد مى‌نمايند. نگاه كنيد به الذريعه، ج ١، ص١٠١ و ٢٩٦.
(٥) الذريعه، ج ١٤، ص ٢١٩.