با ديدن هلال [ماه‌رمضان ]روزه بگيرو با ديدن هلال [ماه شوال ]افطار كن و چنانچه دو شاهد پسنديده نزد تو شهادت دادند كه هلال را ديده‌اند، روزه اى راكه به جا نياورده اى قضا كن (٣٧) .

اين روايت به دو شاهد مورد اعتمادى ناظر است كه در همان شهرى كه روزه دار در آن به سر مى برد يا در شهر نزديك آن به طورى كه فاصله اين دو شهر، يك روز راه باشد هلال را ديده باشند. معلوم است كه انسان ها در دوران گذشته برحسب وسايل نقليه آن زمان بيش از ٦٠ كيلومتر در روز نمى پيموده‌اند و بديهى است كه اين مقدار فاصله مكانى تاثيرى در وحدت افق ندارد بلكه فرض اين است كه دو شهر با فاصله مكانى حدود پانصد كيلومتر، نسبت به ثبوت هلال، باز در يك منطقه از زمين قرار دارند نه در دو منطقه زيرا اين فاصله و امثال آن به سرزمين هايى انصراف دارد كه انسان درط ى يك يا دو روز طى مى‌كند و چنين چيزى دو سرزمين را از وحدت افق خارج نمى كند.

دليل دوم: استدلال به نصوص خاص برشرط نبودن وحدت افق

١. امام صادق(ع) در صحيحه هشام بن حكم درمورد كسى كه ٢٩ روز روزه گرفته مى فرمايد:

ان كانت له بينة عادلة على اهل مصر انهم صاموا ثلاثين على رويته قضى يوما، اگر اين شخص بينه عادلى

دارد كه اهالى شهرى بر اساس رؤيت هلال، سى روز روزه گرفته اند، بايستى [روزه اى را كه نگرفته ]قضا كند (٣٨) .

٢. صحيحه عبدالرحمن بن ابى عبداللّه‌:

(٣٧) وسائل الشيعه، ج٧، باب٣، از ابواب ماه رمضان، ح٨.
(٣٨) همان، ج٧، باب٥، از ابواب احكام ماه رمضان، ح١٣.