٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٨ - پژوهشى در تعديل قرارداد جواد فخّار طوسى

صاحبه، فأبى أن يُقيله إلا بوضيعة.

قال(ع): لايصلح له أن يأخذه بوضيعة، فإن جهل فأخذه فباعه بأكثر من ثمنه ردّ على صاحبه الاوّل مازاد؛ (٥٧)

مردى لباسى(پارچه) خريده ولى شرطى(درمورد داشتن حق فسخ و خيار) نكرد. پس از عقد كه از كالا و خريد آن پشيمان و ناخشنود گرديد آن را به فروشنده برگرداند امّا فروشنده از پذيرش اقاله جز با كاستن از ثمن، امتناع كرد. امام(ع) فرمود: فروشنده نمى‌تواند كالا را با كاستن از ثمن پس بگيرد و اگر چنين كرده مى‌بايست مقدار زيادى را به مشترى برگرداند.

فرض دوم: اقاله همراه شرط افزايش يا كاهش عوض يا معوض: به عنوان مثال زيد و عمرو صد متر زمين مسكونى را به بهاى مترى هزار تومان معامله كرده و پس از خاتمه عقد تصميم به تعديل عقد گرفته مقرر مى‌دارند كه به جاى صد متر، هشتاد متر تحويل شود ولى به جاى بيست هزار تومان مبلغ پانزده هزار تومان به مشترى مسترد گردد.

دراين فرض بايد به دو سؤال پاسخ داد:

الف) آيا اين شرط باطل است؟

جواب اكثريت علماى ما به اين پرسش مثبت بوده و حكم به بطلان شرط مى‌كنند (٥٨) و در مقابل ، برخى از نويسندگان درجهت اثبات صحت اين شرط تلاش كرده اند. (٥٩)

دلايل علماى ما بربطلان شرط مذكور عبارت است از:


(٥٧) كافى، ج٥، ص١٩٥؛ تهذيب، ج٧، ص٥٦؛ من لايحضره الفقيه، ج٣، ص١٣٧؛ وسائل الشيعه، ج١٢، باب١٧ از ابواب احكام العقود، حديث١.
(٥٨) مختلف الشيعه، ج٢، ص١٨، شرايع ، ص٣٢٣؛ شرح لمعه، ج٢، ص٣٩٩؛ دروس الشرعيه، ج٣، ص٢٤٤؛ مسالك الافهام، ج٣، ص٤٣٧؛ جامع المقاصد، ج٤، ص٤٥٥. در فقه اهل سنت: المجموع، ج٣، ص١٦٠؛ شرح فتح القدير، ج٥، ص٢٤٨؛ شرح العنايه در(حاشيه) شرح فتح القدير، ج٥، ص٢٤٩.
(٥٩) حقوق مدنى، امامى، ج١، شماره٣٢٨.