فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٥ - شخصيت و مكتب فقهى ابن جنيد اسكافى* صفاءالدين خزرجى
خاندان جنيد شناخته مىشدند و گفته مىشد:«اسكاف بنى جنيد». هنگامى كه مسلمانان برعراق تسلّط يافتند خليفه دوم آنان را درجايگاههاى صدارتشان تثبيت كرد. (١٢)
حموى در باره آنها گفته است:
اسكاف به كسر همزه و سكون سين...: اسكاف بنى جنيد از رؤساى اين منطقه بوده اند و كرامت و بزرگوارى درميانشان رواج داشته لذا منطقه به نام آنان شناخته مىشده است و آن اسكاف عليا درشرق نواحى نهروان ميان بغداد و واسط است. البته در نهروان اسكاف سفلى نيز وجود دارد. گروه زيادى از عالمان نامور و كاتبان و كارگزاران و محدثان كه براى ما به طور روشن معرفى نشده اند، از اين منطقه برخاسته اند. اين دو منطقه اينك همانند ويرانى نهروان از دوران پادشاهان سلجوقى ويران است. (١٣)
فيروز آبادى و سمعانى (١٤) برانتساب گروهى از علما به اين منطقه تصريح كردهاند و سمعانى گروهى از آنان را دركتاب خود نام برده كه از عالمان اهل سنتند و درميان آنها عالمانى از شيعه همچون محمد بن همامِ پيش گفته و ديگران وجود دارد.
ولادت ابن جنيد
ابن جنيد اسكافى به اقتضاى ظاهر انتساب او به اسكافى درشهر خاندان و نياكان خود يعنى اسكاف چشم به جهان گشود و شرح حال نگاران درباره آغاز حيات و تحصيل او و اين كه آيا او در اسكاف مانده يا به بغداد عزيمت كرده چيزى نقل نكرده اند؛ چنان كه درباره زمان ولادت او به طور مشخص سكوت شده است. هرچند نقل او از حُمَيد بن زياد دهقان(م٣١٠ق) تأييد مىكند كه حداقل سنّ او دراين زمان ٢٠ سال بوده است؛ زيرا با اين فرض شنيدن روايت و نقل آن از استادش حميد بن زياد منطقى به
(١٢) نك: سرائر، ابن ادريس، ج١، ص٤٣٠.
(١٣) معجم البلدان، ج١، ص١٨١.
(١٤) قاموس المحيط، ج٣، ص١٥٣؛ الانساب، ج١، ص١٤٩.