از براى نماز، و تضيّق در وقت اين غسل بيشتر است از تضيّق دروقت آن وضو؛ چه درمشروعيت اين غسل معتبر است كه البتّه معلوم باشد كه تا طلوع صبح مقدار [انجام] (٥٢)

واگر مكلّف خواهد كه طريق احتياط را مرعى دارد، و اَولى آن است كه اگر مشغول الذمّه باشد به نماز قضا در شب غسل كند به نيّت وجوب از براى آن نماز قضا، واگر فارغ الذمّه باشد، از براى نماز شب نيت استحباب غسل كند، پس چون صبح طلوع كند به همان غسل، صلات و صوم هردو از او صحيح است، اجماعاً....

اساس: تيمّم واجب مى‌شود بدل از وضو و غسل از براى هر چه غسل و وضو از براى آن واجب است، و سنّت است از براى هرچه وضو و غسل از براى آن سنّت است، و مباح مى‌شود به تيمّم هرچه به غسل و وضو مباح مى‌شود.

و تيمّم مختصّ است درميان طهارات ثلاث به خروج جنب از هريك از مسجدين اَعظمين، خواه جنابت در مسجد عارض شده باشد يا مجنب از خارج جاهلا يا ناسياً يا عامداً داخل مسجد شود، كه به جهت خروج، تيمّم واجب است.

و اصحّ آن است كه غسل جايز نيست اگر چه مستلزم تعدّى نجاست به مسجد نباشد، خواه زمان تيمّم مساوى زمان غسل باشد و خواه كمتر، و خواه بيشتر؛ به دليل روايت در تيمّم. (٥٣)

مسأله: اين تيمّم بدل از غسل نيست، بلكه اصيل و مستقل است، و نيّت بدليّت درآن صحيح نيست و قصد استباحت خروج از آن مسجد و وجوب و قربت متعيّن است.

و عماد الدين محمد بن على و ابن حمزه در وسيله و سلار بن عبدالعزيز درمراسم نفى وجوب كرده، گفته اند كه جنب را تيمّم از براى خروج از مسجدين مستحبّ است.

و اين قول ضعيف، و فرق ميان مسجدين و ساير مساجد نكرده اند و مخالف منطوق حديث است، و عمل بر قول مشهور است.

(٥٢) در نسخه‌ها مشخّص نيست و متناسب با معنا، اين كلمه را آورديم.
(٥٣) ر.ك: تهذيب الاحكام ، ج١، ص٤٠٧، ح١٢٧٠.