فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٧

مسأله: صدوق مقدّم ، على بن بابويه ـ رضوان اللّه‌ تعالى عليه ـ وضوى حائض را از براى جلوس و ذكر الهى در مصلاى خود واجب دانسته است. (٥٤) پس به قول او درصورت تعذّر وضو تيمّم بدل از آن وضو واجب است. و بنابر قول مشهور، كه مختار من است، آن وضو مستحب و در صورت تعذّر وضو و تيمّم به نيّت بدليّت وضو نيز بر سبيل استحباب است.

و علامه ـ رحمه اللّه‌ تعالى ـ درنهايه (٥٥) در استحباب تيمّم بدل از اين وضو استشكال كرده است. و تحقيق آن است كه محل اشكال نيست.

مسأله: جمعى از اصحاب ـ رضوان اللّه‌ تعالى عليهم ـ كه صحّت صوم را به غسل جنابت و غسل حيض قبل از طلوع فجر مشروط دانسته اند، خلاف دارند درصورت تعذّر غسل، كه آيا تيمّم بدل از غسل قبل از طلوع فجر از براى اباحت صوم واجب باشد يا نه؟ و بر تقدير وجوب باز خلاف كرده اند كه آيا بيدار بودن تا طلوع فجر و تيمّم را از حدث اصغر نگاه داشتن لازم است يا نه؟ و بعد از وقوع حدث اصغر آيا اعاده تيمّم قبل از طلوع فجر واجب است يا نه؟

و اقوى پيش محقّقين ايشان آن است كه بر تقديرى كه تيمّم بدل از غسل نيز شرط اباحت صوم بوده باشد بيدار بودن برآن تيمّم لازم نيست و اعاده تيمّم بعد از حدث اصغر واجب نيست.

و اين قول بعد از آن كه اشتراط صحّت صوم به غسل مسلّم باشد، اقرب است به تحقيق بنابر آن كه معلوم خواهد شد ـ ان شاء اللّه‌ العزيز ـ كه تيمّم رافع حدث است تا وقت تمكّن از مبدل منه، و اين را رفع مغيّا مى‌گويند نه على الاطلاق ، چنان كه در وضو و غسل است.

و پيش من اصحّ آن است، چنان كه دانسته شد، كه غسل جنابت و حيض از براى