فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦١ - رؤيت هلال آيت اللّه جعفر سبحانى
شعاع خورشيد خارج نشده است، با ظاهر آيه شريفه مزبور سازگارى ندارد و نمى توان آن را پذيرفت مگر اين كه دليل روشنى وجود داشته باشد.
ادله قائلان به شرط نبودن وحدت افق
قائلان به شرط نبودن وحدت افق به چند دليل نقلى استدلال كردهاند كه به بررسى آنها مى پردازيم:
دليل اول: اطلاق ادله بينه
نصوص مطلقى وارد شده در زمينه اقامه بينه براى رؤيت هلال در روز شك كه آيا از ماه رمضان است يا شوال و اين كه اگر از ماه رمضان باشد چنانچه مكلف افطار كند بايستى روزه آن روز را قضا كند. مقتضاى اطلاقات اين نصوص، عدم فرق است بين اين كه رؤيت هلال در شهرى باشد كه روزه دار در آن به سر مىبرد يا در غير آن و بين اين كه شهرى كه هلال در آن ديده شده با شهرى كه روزه دار در آن به سر مىبرد در افق متحد باشد يا مختلف. اين ادعا كه نصوص مزبوربه اهالى شهرى كه هلال در آن ديده شده انصراف دارد، بى پايه است. به ويژه كه دربرخى از نصوص (٣٥) تصريح شده است: «دو شاهد داخل شهر شده، از آن خارج مى شوند.» البته اين روايت با اطلاقى كه دارد شامل شهادت كسى مى شود كه از خارج شهر وارد شده باشد (٣٦) .
اشكال اين استدلال: ادعاى اطلاق نصوص، درست است و اين نصوص، هم شامل شهرى كه هلال در آن رؤيت شده مىشود و هم شامل شهرى كه هلال در آن رؤيت نشده است. اما ادعاى اطلاق اين نصوص نسبت به شهرهاى متحدالافق و مختلف الافق، بسيار بعيد است خصوصا با توجه به وسايل نقليه. به عنوان مثال امام(ع) در صحيحه
(٣٥) وسائل الشيعه، جزء٧، باب ١١، از ابواب احكام ماه رمضان، حديث١٠، ر.ك: به نصوص وارد شده در مورد بينه، باب ٥، حديث٤و٩، و باب ٦، ح ٢.
(٣٦) مستند العروه الوثقى، ج٢، ص١٢٠.