فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٣ - شخصيت و مكتب فقهى ابن جنيد اسكافى* صفاءالدين خزرجى
ديگر با ابن جنيد هم نامند. برخى درنام، نسب، انتساب و طبقه به صورت كامل با او مشتركند، به گونه اى كه توهم مىشود اين شخص همان ابن جنيد است و برخى نيز با او درنام اشتراك جزئى دارند.
محمد بن احمد جنيد اسكافى جنيدى با او درهمه اين جهات اشتراك دارد. (٣) براى تشخيص ميان او و ابن جنيد از راههايى مىتوان بهره جست:
١.درباره او گفته شده كه از اصفهان بوده و كنيه او «ابوعبداللّه» است درحالى كه كنيه ابن جنيد «ابوعلى» و بغدادى است.
در ادامه مقاله در بررسى محيط ابنجنيد درباره اين مدعا توضيح خواهيم داد.
٢.او از ابوعبداللّه قاسم بن فضل ثقفى روايت مىكند، درحالى كه در مشايخ روايى ابن جنيد به اين نام برنخوردهايم.
٣.او در سال ٣٦٠ق درحالى كه والى خراسان منصور بن نوح او را به بلاد تركان فرستاده بود، در آن جا كشته شد، درحالى كه درباره ابن جنيد از مسافرت او به اين جا و كشته شدنش سخنى به ميان نيامده است و شرح حال نويسان يا اساساً از بيان تاريخ وفات او غفلت كرده يا آن كه آن را در سال ٣٨١هـ ضبط كرده اند.
٤.لقب گرفتن او به «جنيد» يا «جنيدى» از باب انتساب به خاندان معروف بنى جنيد نيست؛ بلكه به جهت انتساب به پدر يا جدش ابوعبداللّه است كه گفتار عارف مشهور جنيدبن محمد بغدادى را ترويج مىكرد و بدين جهت به «ابوعبداللّه جنيد» لقب گرفت و معروف شد.
٥. او جزء عالمان اهل سنت است، درحالى كه ابن جنيد مورد بحث ما از علماى شيعه است.
گروهى در برخى جهات با ابن جنيد همسانند كه بعضى از آنان را ياد مىكنيم:
١. ابوعلى محمد بن همام بن سهيل كاتب اسكافى كه با ابن جنيد دراسم، لقب، كنيه و طبقه همسان است. نجاشى او را نام برده و درباره اش مىگويد:«او شيخ اصحاب ما و داراى جايگاه بلندى
(٣) الانساب، سمعانى، ج٢، ص٩٩.