فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨ - مكان ذبح در حج سيدكاظم حائرى
آيت اللّه خويى درسند حديث به دليل وجود «عبدالاعلى كه مشترك است بين «عجلى» ثقه و «مولى آل سام» كه وثاقتش ثابت نشده، مناقشه كرده است؛ بلكه نقل «ابان» از وى، قرينه است كه مراد از وى«مولى آل سام» است.
از نظر ما مشترك بودن عبدالاعلى تأثيرى ندارد؛ چرا كه عبد الاعلى مولى آل سام از كسانى است كه ابن ابى عمير از وى روايت كرده است ولى ما در دلالت حديث مناقشه داريم؛ زيرا وحدت سياق، بين نفى قربانى جز از شتر ونفى ذبح جز در منى، بر دلالت حديث خطّ بطلان مىكشد؛ زيرا قطعاً مورد نخست مستحب است.
٦.حديث مسمع از امام صادق(ع):
تمام منى قربانگاه است و مسجد بهترين جاى قربانگاهها است.
آيت اللّه خويى با پذيرش دلالت حديث، درسند آن چنين مناقشه كرده :
دلالت حديث روشن است؛ ليكن سند آن به واسطه وجود حسن لؤلؤى ضعيف است . نظر نجاشى و ابن وليد درباره لؤلؤى متعارض است، نجاشى او را توثيق و ابن وليد او را تضعيف كرده است، ابن وليد آن دسته از روايات محمد بن احمد بن يحيى را كه فقط از حسن بن حسين لؤلؤى روايت كرده از ديگر روايات او استثنا كرده است براين اساس كه هرچند خود محمدبن احمد بن يحيى ثقه است، ليكن از ضعيفان روايت مىكند و شيخ صدوق و ابوالعباس بن نوح هم از وى پيروى كرده اند. (١٣)
به نظر ما تمام بودن دلالت روايت، متوقف برنكته اى است كه پيش تر بيان كرديم يعنى اين كه از نظر فقهى دو احتمال بيش تر وجود ندارد، يا منى قربانگاه است و يا هيچ قربانگاه معينى وجود ندارد. دراين صورت جمله «منى كلّه منحر» براحتمال اول دلالت مىكند؛ ليكن اگر مردد باشيم در اين كه قربانگاه منى است يا مكان گسترده تر از منى،
(١٢) وسائل،ج١٤، ص ٩٠،ح٧.
(١٣) كتاب الحج،ج٥،ص٢١٠.