فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٧ - شخصيت و مكتب فقهى ابن جنيد اسكافى* صفاءالدين خزرجى
شيوه ابن جنيد در تأليف به دست مىآيد هرچند اعلام كرده كه به كتابهاى او تكيه نمىشود.البته اين عدم اعتماد از سوى همهقدما و نسبت به تمام كتابهاى وى نبوده است. چنان كه عبارت پيشين نجاشى گواهى داد كه اساتيد او نسبت به كتب و تأليفات ابن جنيد اجازه نقل داشتند به رغم آن كه مىدانستند او قائل به قياس است.
بنابراين اعتقاد به قياس، به وثاقت و ارزش تأليفات ابن جنيد ضررى نداشته است بلكه نجاشى درآغاز كلام خود بروثاقت او تصريح كرده است و براى بيان اهتمام زياد او نسبت به كتابهاى ابنجنيد تصريح كرده كه درفهرست كتابهايش مذاكره داشته است. (٧٥)
بلكه خود شيخ از جمله كسانى است كه بركتابها و نقل ابن جنيد اعتماد كرده؛ چرا كه دررجالش اظهار مىدارد از او از طريق گروهى كه نام آنان را نمىبرد، نقل مىكند (٧٦) و در رساله تحريم فقّاع مطالبى را از او نقل كرده است و درآن از رساله ابن جنيد به «الارتياع في تحريم الفقّاع» (٧٧) نام برده است، بلكه درمقدمه الفهرست تصريح كرده كه بسيارى از مؤلفان شيعه و صاحبان اصول، پيرو مذاهب فاسدند، با اين حال كتابهايشان مورد اعتماد است.
پيش از شيخ طوسى استادش سيد مرتضى از كتابهاى ابن جنيد نقل كرده و به آنها اعتمادكرده است؛ چنان كه در كتاب الانتصار و برخى ديگر از رسالههايش از آن نقل كرده است. (٧٨)
٣.شيخ مفيد در لابه لاى گفتارش درباره عمل ابن جنيد به قياس گفته است:
به اين دليل گروهى از علماى ما، ابنجنيد را طرد كرده و به تأليف و گفتارش اعتنايى نكرده اند. (٧٩)
(٧٥) بنابر اين كه لفظ «ذاكر ت فيه» باشد چنان كه درچاپ مؤسسه انتشارات اسلامى است و «ذكرت فيه» چنان كه در نسخه قديم است.
(٧٦) الرجال، ص٥١١.
(٧٧) رسائل العشر، ص٢٥٩و٢٦٤.
(٧٨) انتصار، ص٧٨، ٨١، ٨٣، ٢١٨، ٢٢٧، ٢٣٦، ٢٤١، ٢٤٢، ٢٤٧، ٢٤٩؛ رسائل شريف المرتضى، ج١، ص١٧٩، ١٨٩وج٢، ص٢٩.
(٧٩) المسائل الصاغانيه(ضمن مؤلفات شيخ مفيد)، ج٣، ص٥٩.