هم مى شود؟ در هر صورت آيا موضوع، ديدن با چشم غير مسلح است يا اين كه شامل ديدن با چشمان مسلح به دوربين هاى قوى هم مى شود؟ شق اول مشهور است. بنابراين به رؤيت كسى كه چشمان تيز دارد و همچنين به ديدن با ابزار رصدى، اكتفا نمى‌شود و دليل براين مطلب چيزى جز انصراف ادله [به چشمان معمولى ]نيست.

كمك گرفتن از دوربين هاى نجومى براى تعيين محل هلال و سپس نگاه با چشم غيرمسلح اشكالى ندارد در صورتى كه هلال، اگر په به كمك آلات نجومى در ايجاد مقدمات، قابل رؤيت باشد، چنين رويتى كافى است و هلال ماه ثابت مى‌شود (٢٨) . اما ممكن است ديدن با چشمان تيز قضيه را عوض كند، به اين صورت كه اگر فرض كنيم در شهرى دو نفر مورد اعتماد پيدا شود كه داراى چشمان تيز باشند و با چشمان غير مسلح، هلال را ببينند و نزد حاكم شرع شهادت دهند، آيا بر آنها روزه واجب است؟ بنابراين كه برآنها روزه واجب باشد، آيا شهادت آنها نزد حاكم مقبول است يامردود؟

به نظر نمى‌رسد كه هيچ فقيهى عدم وجوب روزه بر آنها را بپذيرد زيرا اين، خلاف نصوص ذيل است:

الف) على بن جعفر روايت كرده كه از برادرش امام موسى بن جعفر(ع) در مورد مردى كه به تنهايى هلال را در ماه رمضان مى‌بيند و ديگرى نمى‌بيند مى پرسد كه آيا روزه براو واجب است يا نه؟ امام(ع) پاسخ مى‌دهد:

اذا لم يشك فليفطر والا فليصم مع الناس،

اگر شك ندارد [كه ماه شوال است ]افطار كند و گرنه بايستى با مردم روزه بگيرد (٢٩) .

ب) على بن جعفر دركتابش از برادر خود روايت كرده كه از برادرم درمورد كسى پرسيدم كه به تنهايى هلال ماه رمضان را مى‌بيند و غير از او كسى نتوانسته است ببيند، آيا روزه براو واجب مى شود؟ امام (ع) در پاسخ فرمود:

(٢٨) همان، ج٢، ص ١١٧ ١١٩.
(٢٩) وسائل الشيعه، ج٧١، باب چهارم از ابواب احكام ماه رمضان، حديث ١و٢.