با توجه به كروى بودن زمين، اگر به طلوع هلال در برخى از سرزمين ها و عدم طلوع آن در برخى ديگر كه دور از آن سرزمين هستند علم داشته باشيم، حكم اين سرزمين ها مساوى نيست.

ممكن است چنين نباشد (حكم تمامى سرزمين ها مساوى باشد) زيرا بديهى است كه معمولا چنين علمى حاصل شود.

بنابراين با اين فرض كه چنين علمى حاصل نمى شود حكم به وجوب روزه برتمامى كسانى كه در اين سرزمين هستند، قوى است (٢٦) .

پوشيده نماند كه سخن صاحب جواهر مبنى بر عدم حصول علم به اختلاف زمان طلوع ماه در سرزمين‌هاى مختلف، امروزه به دليل پيشرفت و تكامل وسايل ارتباط ى به منزله امور بديهى شده است و برخى مراجع عصر ما همچون آيت اللّه‌ سيد محسن حكيم در مستمسك اين قول را تاييد كرده و آيت اللّه‌ سيد ابوالقاسم خويى در منهاج الصالحين در چار چوب خاصى اين قول را برگزيده است و آن اين كه:

يك شب براى هر دو شهر، مشترك باشد اگر چه براى يك شهر اول شب باشد و براى شهر ديگر، آخر شب. اين حالت بر شهرهايى كه دريك نيمه كره زمين قرار دارند منطبق است نه برشهرهايى كه در دو نيمه زمين هستند به طورى كه هنگام غروب خورشيد در شهر ما، هنگام طلوع خورشيد برآن شهر باشد. دليل اين مطلب روشن است زيرا در حال حاضر آن جا روز است، پس معنا ندارد كه حكم كنيم آنجا اكنون شب اول ماه است (٢٧) .

(٢٥) مستند الشيعه، ج١٠، ص٤٢٤.
(٢٦) جواهرالكلام، ج١٦، ص٣٦٠و٣٦١.
(٢٧) مستند العروه الوثقى، ج٢٣، ص١١٩.