ذبح درمكان ديگرى است كه اطعام ممكن باشد؛ به ويژه پس از ملاحظه اين كه شارع مقدس درهيچ موردى قربانى را ساقط نكرده است و حتّى نسبت به كسى كه پول خريدن قربانى را ندارد، قربانى بدون جايگزين ساقط نشده، بلكه گرفتن روزه را بر وى واجب كرده است و نسبت به مصدود، ذبح در محل خود را ـ كه در منى نيست ـ واجب نموده است. (٤٧) درمورد كسى كه به قربانى اش درراه درجايى بميرد كه نيازمندى براى صدقه دادن گوشت قربانى نباشد، امر شده كه حيوان را ذبح يا نحر نموده و نوشته اى به اين مضمون بر آن قراردهد: اين حيوان قربانى است، تاعابران بدانند كه صدقه است و اگر خواستند از گوشت آن بخورند. (٤٨)

اشكال: مطلب بين دست برداشتن از قيد ذبح در منى ـ تا حج گزار آن را مثلا در شهر خود ذبح كند ـ و دست برداشتن از قيد اطعام، دور مى‌زند. چه دليلى بر اولويت دست برداشتن از قيد ذبح درمنى وجود دارد؟

جواب: اين دو قيد به چند دليل يكسان نيست:

دليل اول: قيد اطعام از ديد عرف و مسلمانان، مقوّم قربانى است و بعيد است كه صرف ريختن خون موضوعيت داشته باشد؛ بلكه مقدّمه اطعام است. شاهدش روايت رسول خدا است:

إنّما جعل اللّه‌ هذا الاضحى لتشبع مساكينكم من اللحم فأطعموهم؛ (٤٩)

خداوند روز عيد قربان را قرارداد تا نيازمندان،از گوشت سير شوند، پس آنان را اطعام كنيد.

اگر چه صاحب وسائل اين حديث را درباب «قربانى‌هاى مستحب برهرشخص» آورده، ليكن مضمون آن عام است و شامل قربانى حج واجب نيز مى‌شود.

(٤٧) وسائل،ج١٣،ص١٨٦ـ١٨٧،باب٦ از ابواب احصار و صدّ.
(٤٨) همان،ج١٤،ص١٤١ـ١٤٣،باب ٣١ از ابواب ذبح.
(٤٩) همان، ص٢٠٥،باب٦٠ از ابواب ذبح،ح٤كه مرسله صدوق است؛ و حديث ١٠ از امام صادق(ع) از پدرانش از رسول خدا(ص)،ص٢٠٦ كه اين روايت نيز به دليل وجود نوفلى ضعيف است؛ روايت مرسله در همان جلد باب ٤ از ابواب ذبح، ص١٦٧، ح٢٢ آمده است.