فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥ - مكان ذبح در حج سيدكاظم حائرى
كردن قدرى از مو يا ناخن) و هردو حديث نسبت به فرض ناتوانى از انجام ذبح درمنى در روز دهم، اطلاق ندارند.
همچنين براى اثبات وجوب تأخير در تراشيدن سر از ذبح، به صحيحه جميل بن درّاج از حضرت صادق(ع) نيز استدلال شده است:
گروهى از مردم در روز عيد قربان به محضر رسول اللّه(ص) شرفياب شدند. يكى از آنها به پيامبر اكرم گفت:من پيش از ذبح سرخويش را تراشيدم. ديگرى گفت: پيش از رمى سرخود را تراشيدم.
آنان هركارى را كه بايد مقدم بدارند، به تأخير انداخته بودند و هرچه را سزاوار بود مؤخّر بدارند،مقدّم داشتند.
حضرت فرمود: حرجى نيست. (٤١)
اين حديث نيز نسبت به محل بحث اطلاق ندارد؛ زيرا به حسب ذات خود درصدد بيان ترتيب نيست.
همچنين بروجوب تأخير تراشيدن سر از ذبح، به صحيح عبداللّه بن سنان استدلال شده است: از حضرت صادق(ع) درباره مردى كه پيش از قربانى سرخود را تراشيده پرسيدم. فرمود:
اشكال ندارد، براو چيزى نيست و ديگر چنين نكند.
اين روايت نيز اطلاق ندارد؛ زيرا درمورد شخصى پرسش شده كه توانايى انجام قربانى در روز دهم را داشته است ـ چنان كه در آن روز گار معمول بوده است ـ و تنها ايراد فرض شده اين است كه پيش از تراشيدن سر ذبح كرده است.
(٤١) عن أبي عبداللّه(ع) أنّ رسول اللّه(ص) أتاه اُناس يوم النحر، فقال بعضهم: يا رسول اللّه إنّي حلقت قبل أن أذبح، وقال بعضهم حلقت قبل أن أرمي فلم يتركوا شيئاً كان ينبغي لهم أن يقدّموه إلا أخّروه ولا شيئاً كان ينبغي أن يؤخّروه إلا قدّموه، فقال: لاحرج»،همان،كتاب الحج، ج٥، ص٢١٢ـ ٢١٣و٣٠٦ـ٣٠٧.