اخلاقى و بنيادهاى انسانى غافل بماند. نگرشِ اين خلق و خوى جنگى و آيين اخلاقى نبرد در سيره علوى، درس آموز است و بيداركننده. برخى از عناوين اين موضوع را بدين قرار مى توان گزارش كرد:

الف ـ آغاز به جنگ ، هرگز!

امام، هرگز آغاز به جنگ نكرد و تا دشمن، در نهايت خيره سرى، عرصه را بر گفتگو و رويارويى مسالمت آميزْ تنگ نكرد، دست به شمشير نبرد و به همراهان و ياران خود نيز تأكيد كرد كه هرگز آغازِ به نبرد نكنند. به واقع، اين سياست امام، تأكيدى است بر صلح دوستى اسلام علوى و ارزش هاى انسانى، و مخالفت با ستيزه جويى. امام، اين سياست را هماره معمول داشت و بر آن پاى فشرد. جندب ازدى مى گويد: إنَّ عَلِيا كانَ يَأمُرُنا فى كُلِّ مَوطِنٍ لَقينا فيهِ مَعَهُ عَدُوّا فَيَقولُ : لا تُقاتِلُوا القَومَ حَتّى يَبدَؤُوكُم فَأَنتُم بِحَمدِاللّه ِ عز و جل عَلى حُجَّةٍ وتَركُكُم إيّاهُم حَتّى يَبدَؤُوكُم حُجَّةٌ أُخرى لَكُم . [١] هرگاه همراه على عليه السلام با دشمن رو به رو مى شديم، به ما فرمان مى داد : «با آنان، نبرد نكنيد تا آنان، آغاز كنند؛ چرا كه شما بحمداللّه عز و جل برهان داريد و رها كردن آنان تا نبرد را آغاز كنند، برهانى ديگر است براى شما» . بدين سان، او نشان مى داد كه در فرهنگ او ستيزه گرى اصل نيست و صلح و آرامش ، اصل است. چنين بود كه امام، به نيروهاى رزم آورش سفارش كرده بود تا آغاز به جنگ نكنند و چون آتش جنگ با شروع دشمن، شعله ور شد و به يارى خداوند، دشمنْ شكست خورد، فراريان را نكُشند، بر مجروحان يورش نبرند، بدن ها را عريان

[١] بنگريد به: ص ٣٨٧ (ح ٥١١) .