٣٩١.امام على عليه السلام ـ در عهدنامه اش به مالك اش اخبار قضايى از اطراف حكومتت [ توجّه كن] كه قاضيانى براى اطراف مملكت [ انتخاب شوند] كه اختلاف نمى ورزند و به حكم خدا و سنّت پيامبر خدا پشت نمى كنند؛ چرا كه اختلاف در حكم، موجب تباه سازى عدل و خطرى براى دين و سبب جدايى است. به درستى كه خداوند، بيان كرده كه چه بياورند و به چه بپردازند، و دستور داده آنچه را كه نمى دانند، به كسانى كه خداوندْ دانشِ كتابش را به آنان سپرده ، برگردانند. همه اختلاف قُضات آن است كه بين خود، سر به طغيان آورند و بى توجّه به [ نظر] آن كس كه خداوند، ولايت او را واجب كرده، هر يكْ خودسرانه رأى دهند كه كار دين و دينداران، با چنين روشى به اصلاح و نيكى نينجامد؛ ولى بر حاكم است كه به موجب قانون و سنّتى كه در دست دارد، داورى كند و چون از آن درمانْد، داورى را به شايستگانش (ولىّ امر) رجوع دهد، و اگر به او دسترس نداشت، با ديگر دين شناسان مسلمان، رايزنى و مباحثه كند و حق ندارد راه ديگرى را انتخاب نمايد . ودو قاضى ملّت اسلام را نشايد كه در اختلاف حكم خود، پافشارى كنند وآن را به ولىّ امربين خود، رجوع ندهند تا اوطبق دانشى كه خداوندبه او آموخته، داورى كند و هر دو به داورى او، چه موافق و چه مخالف نظر ايشان باشد، رضا دهند. در اين باره نيكْ نظر كن؛ زيرا اين دين [ و آيين دادرسى] روزگارى به دست تبهكاران ، اسير بوده است وبه هواى نفس با آن رفتار مى شده و دنيا را بدان مى خواسته اند. به قاضيان شهرهاى خود بنويس تا هر حكمى را كه در حق و ناحق بودنش اختلاف دارند، به تو ارجاع دهند. سپس آن احكام را بررسى كن و هرچه را موافق كتاب خدا و سنّت پيامبر او و دستور امام توست، امضا كن و آنان را به اجراى آن وا دار؛ و هرچه بر تو مشتبه شد، دين شناسانى را كه نزدت هستند، گِرد آور و با ايشان، مباحثه كن . آن گاه، آراى دين شناسان مسلمان حاضر، بر هرچه قرار گرفت،