قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ١٦٧ - حواشى و توضيحات
ص ٦١ س ٦- ص ٦٢ س ١- «پس بدين سبب بيجاده و كهربا كاه ربايند»، در اين باب رش: جامع الحكمتين ص ١٦٩.
ص ٦٢- س ٦- «بوره» [١]، در كتب فارسى و عربى بورك و بورق و بوراق نيز ضبط شده، در ترجمه عجائب المخلوقات (چاپ لكهنو ص ٢٨٩) آمده است: «بورق اجزاى شور از زمين بود مانند نمك مگر آنكه بورق قوىتر بود و انواع او بسيار باشد مانند نطرون [٢] و آن خاكى بود و بورق صنعتكنندگان و آن ماننده آهك بود. و تنكار [٣]، گويند اين را از بلاد هند ميآرند ... و بورق زراوندى كه سوى سرخى ميل كند و بورق خبّازين و بورق كرمانى و بورق مغربى [٤] گويند كه از درخت عرب (غرب؟) حاصل شود ... ارسطو گفته مر بورق را انواع بسيار است.
بعضى از آن در آب روان پيدا شود و بعضى از سنگ در كان و بعضى از آن سپيد و سرخ و گرد (كبود؟) رنگ و الوان بسيار بود ...» صاحب منتهى الأرب (در مادّه ب ر ق) گويد: «بورق معرّب بوره است ...
و اقسام باشد: مائى و كوهى و ارمنى و مصرى، ارمنى را نطرون [٥] خوانند و آن سرخ باشد ...»؛ مؤلف اختيارات بديعى (نسخه خطى نگارنده) گويد: «بورق، انواع آن بسيار است و بهترين آن ارمنى بود و آن را
[١] -Borax( بورات هيدراته سود) از كلمه بورق عربى است كه خود از بورك پهلوى آمده است.
[٢] -Nitron يونانى وNitrum لاتينى وNatron فرانسه (كاربنات دو سود طبيعى).
رش: ترجمه عجائب المخلوقات ص ٣١٨.
[٥] -Nitron يونانى وNitrum لاتينى وNatron فرانسه (كاربنات دو سود طبيعى).
رش: ترجمه عجائب المخلوقات ص ٣١٨.
[٣] - رش: ترجمه عجائب المخلوقات ص ٢٨٩ و برهان قاطع ذيل تنكار.
[٤] - ترجمه انگليسى آثار علوى ابن سينا: بورق العرب.