دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٥٩ - رعایت حقوق محرومان
حضرت امیرالمؤمنینعلیه السلام در میان انواع «حقوق متقابل اجتماعی» در نامه ٥٣ به رعایت حقوق محرومان میپردازد که:
ثُمَّ الطَّبَقَةُ السُّفْلَی مِنْ أَهْلِ الْحَاجَةِ وَالْمَسْکَنَةِ الَّذِینَ یحِقُّ رِفْدُهُمْ وَمَعُونَتُهُمْ.
وَفِی
اللَّهِ لِکُلٍّ سَعَةٌ، وَلِکُلٍّ عَلَی الْوَالِی حَقٌّ بِقَدْرِ مَا
یصْلِحُهُ، وَلَیسَ یخْرُجُ الْوَالِی مِنْ حَقِیقَةِ مَا أَلْزَمَهُ
اللَّهُ مِنْ ذلِکَ إِلَّا بِالْإِهْتَِمامِ وَالْإِسْتِعَانَةِ بِاللَّهِ،
وَتَوْطِینِ نَفْسِهِ عَلَی لُزُومِ الْحَقِّ، وَالصَّبْرِ عَلَیهِ فِیما
خَفَّ عَلَیهِ أَوْ ثَقُلَ.
«قشر دیگر، طبقه پایین از نیازمندان و مستمندانند که باید به آنها بخشش و یاری کرد.
برای
تمام اقشار گوناگون یاد شده، در پیشگاه خدا گشایشی است، و همه آنان به
مقداری که امورشان اصلاح شود بر زمامدار حقّی مشخصّ دارند، و زمامدار از
انجام آن چه خدا بر او واجب کرده است نمیتواند موّفق باشد جز آن که تلاش
فراوان نماید، و از خدا یاری بطلبد، و خود را برای انجام حق آماده سازد، و
در همه کارها، آسان باشد یا دشوار، شکیبایی ورزد.» [١] .
پی نوشت ها:
(١) نامه ٥٣ نهجالبلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به این شرح است:
١- تاریخ دمشق ج٣ ص٢٨٩ ح١٣١١و١٣١٤: ابن عساکر شافعی (متوفای ٥٧٣ ه)
٢- بحارالانوار ج١٧ ص٦٨ و ج٧٢ ص٩٦: مجلسی (متوفای ١١١٠ ه)
٣- من لایحضره الفقیه ج٤ ص٤٠٩: شیخ صدوق (متوفای ٣٨١ ه)
٤- کتاب خصال ج١ ص١٠٢ باب ثلاثه ح٥٧: شیخ صدوق (متوفای ٣٨١ ه)
٥- علل الشرائع ص ١٧٨: شیخ صدوق (متوفای ٣٨١ ه)
٦- غرر الحکم ج ١ ص ١٨٥ و ١٩٩ و٣٦٠: آمدی (متوفای ٥٨٨ ه).